Langs bizons en coulees naar de Frenchman River-vallei

De Frenchman River tekent het reliëf

De Frenchman River stroomt langs de Riverwalk onder coulees in Grasslands National Park.

Vanuit Val Marie voert de route het West Block in. De Frenchman River-vallei geeft daar de beste lijn om het terrein te lezen. Smeltwater sneed aan het einde van de laatste ijstijd, meer dan 10.000 jaar geleden, een stroomdal uit. Dat water vormde ook kreken, buttes en coulees. De rivier stroomt zuidwaarts naar het stroomgebied van de Missouri.

Vanaf de golvende hoogten dalen coulees steil naar de rivier. De geërodeerde flanken tonen hoeveel werk water hier heeft gedaan, ondanks de geringe neerslag. Op de hoogten ligt open grasland. Lager in het dal en in beschutte coulees zorgt extra vocht voor andere begroeiing en meer dekking voor dieren.

De onverharde Ecotour Scenic Drive volgt de vallei langs buttes, prairiehondenkolonies, archeologische plekken en delen van het bizongebied. Bij aangewezen uitwijkplaatsen blijft het terrein goed zichtbaar zonder dat dieren benaderd hoeven te worden.

Grassen, droogte en tijdelijk water

De prairie rond de Frenchman River is gemengde grasvlakte. Lage en middellange grassoorten groeien er door elkaar, zonder één overheersende soort. Op de hoogten staan grassen van het koele en warme seizoen. In brede, lage valleistroken groeien ook alsem, greasewood en stekelige cactusvijg.

Planten gaan verschillend met droogte om. Blue grama was geliefd voedsel voor bizons. Needle-and-thread grass heeft scherpe kafnaalden. Cactusvijg opent zijn huidmondjes ’s nachts om minder water te verliezen, terwijl gumbo evening primrose binnen een etmaal van bloemkleur kan wisselen.

Vuur, begrazing en water houden verschillende stukken prairie naast elkaar in stand. Bizons laten kort afgegraasde plekken achter, terwijl elders langer gras blijft staan. McCown’s longspur gebruikt korte vegetatie; Sprague’s pipit broedt juist in langere, minder intensief begraasde stukken.

Ook kale grond heeft hier een functie. Bizons rollen in stof en maken ondiepe wallows. Na zware regen of voorjaarsafvoer blijft daarin water staan. Planten van vochtige bodem kunnen er groeien en insecten vinden er water.

De dierenwereld reikt verder dan de kudde. Pronghorns, greater sage-grouse, prairie-ratelslangen, gravende uilen, swift foxes en korthoornhagedissen leven in het West Block. Hier liggen ook de laatste Canadese kolonies van de zwartstaartprairiehond. Hun holen en kort gehouden vegetatie veranderen plaatselijk het grasland; gravende uilen gebruiken zulke open kolonies eveneens.

Steencirkels en bizondrijflijnen

Dit grasland was nooit onbewoond. Inheemse aanwezigheid in deze streek gaat ongeveer 10.000 jaar terug. De A’aninin volgden hier vanaf de zeventiende eeuw de bizonkuddes. Nakoda, Nehiyawak, Niitsitapi, Dakota en Lakota gebruikten het gebied later eveneens in verschillende seizoenen.

De kuddes bepaalden mede waar mensen trokken, jaagden en kampen opsloegen. Bizondrijflijnen, pijlpunten en meer dan 20.000 tipi-ringen zijn in het park bewaard gebleven. Een lage kring stenen markeert de plek waar stenen ooit de rand van een tipi op zijn plaats hielden. Zulke ringen getuigen van tijdelijke woningen, familieleven en terugkerende verplaatsingen door dit gebied.

Lakota gebruikten beboste coulees en ravijnen als winterkampen en volgden de bizons in de zomer. Na de Slag bij Little Bighorn zochten Sitting Bull en zijn volgelingen in deze streek toevlucht. Ook Métis jaagden hier tientallen jaren op bizons, onder meer rond Pinto Horse Buttes. Toen de kuddes verdwenen, verspreidden veel families zich; sommige vestigden zich bij Wood Mountain en Lac Pelletier.

Bizons leverden inheemse gemeenschappen voedsel en materiaal voor onderdak, kleding en werktuigen. Ze speelden ook een rol in handel en ceremonieel leven. Culturele en spirituele banden met het dier bestaan nog steeds. Laat tipi-ringen, pijlpunten en andere vondsten liggen waar ze liggen.

De terugkeer van de plains bison

Overbejaging vaagde de grote bizonkuddes in de jaren 1880 vrijwel weg. In december 2005 kwamen 71 plains bison uit Elk Island National Park naar het West Block, na een afwezigheid van ruim 120 jaar. Na een winter in een wenkraal gingen de dieren op 24 mei 2006 het grote, waterrijke deel van het gebied in.

De kudde bracht een oude grazer terug in het grasland. Bizons eten gras, verspreiden zaden en laten losse haren achter die vogels als nestmateriaal kunnen gebruiken. Hun begrazing en stofbaden vergroten de afwisseling tussen lang gras, kort gras, kale bodem en tijdelijk natte wallows.

De dieren staan niet bij een vaste halte klaar. Ze verplaatsen zich tussen voedselplekken en blijven meestal uit de buurt van menselijke activiteit. Van begin mei tot begin juli beschermen koeien hun kalveren extra scherp. In juli en augustus voegen stieren zich in de bronst bij gemengde groepen en kunnen ze agressiever reageren.

Houd bij bizons minstens 100 meter afstand en laat hun looproute vrij. Blijf in de auto wanneer dieren op de weg staan, claxonneer niet en jaag ze niet op. Kopschudden, stampen, luid snuiven, een korte charge of een geheven staart betekenen dat de afstand te klein is. Trek dan rustig terug. Benader of voer ook ander wild niet.

Van butte naar rivieroevers

De 70 Mile Butte Trail klimt via steile stukken en haarspeldbochten naar uitzicht over de Frenchman River-vallei. Na regen kan de bodem modderig zijn. De Broken Hills Trail geeft eerst een open blik over de grasvlakte en loopt daarna over ruwer terrein naar een uitzicht boven de vallei.

Bij Two Trees tonen twee korte wandelingen het verschil tussen hoogvlakte en dalbodem. De Two Trees Trail loopt door golvend grasland, met zicht op de Three Sisters Buttes en leefgebied van zangvogels zoals Sprague’s pipit. De Riverwalk Trail daalt af naar een gemaaid pad langs de Frenchman River, met oeverbegroeiing en steile rivierklifjes.

De vlakke Top Dogtown Trail voert door een kolonie zwartstaartprairiehonden. Vanaf de kijker zijn soms herten of pronghorns in Laouenen Coulee te zien. De Larson Trail volgt de rivier langs vroegere weiden en hooivelden van de familie Larson, die hier van de jaren 1920 tot 1984 een ranch dreef. Dit terrein werd later de eerste grondaankoop voor het nationale park.

Toegang en overnachten

Het West Block is vanuit Val Marie bereikbaar via Highway 18 en een onverharde toegangsweg; ook de Ecotour Scenic Drive is onverhard. Het Visitor Centre in Val Marie is in 2026 dagelijks geopend van 1 mei tot en met 12 oktober, van 09.00 tot 17.00 uur. Vanaf 8 september 2026 kost toegang CAD 7,25 per volwassene, CAD 6,25 per senior of CAD 15 per voertuig voor maximaal zeven personen; jongeren tot en met 17 jaar hebben gratis toegang. Frenchman Valley Campground heeft twintig elektrische plaatsen en vier oTENTiks, die reserveerbaar zijn. De camping sluit op 12 oktober en biedt alleen drinkwater van half mei tot en met 30 september.

De afdaling naar de vallei

De onverharde Ecotour Scenic Drive daalt door coulees naar de Frenchman River.

Vanaf de hoge grasvlakte daalt de Ecotour Road tussen ingesneden coulees naar de Frenchman River. Beneden liggen kort begraasde stukken naast langer gras. Wilgen staan langs het water en in kale wallows kan na regen water blijven liggen. De weg eindigt in de vallei, met de rivier aan de voet van de coulees en donkere bizonruggen die zich door het gras kunnen verplaatsen.