Acht autoroutes waarop het landschap de snelheid bepaalt

Grossglockner Hochalpenstrasse: 36 bochten naar de Hochtor

De Grossglockner Hochalpenstrasse slingert door alpien terrein onder de Grossglockner bij Fuscher Törl.

Tussen Fusch en Heiligenblut klimt deze Oostenrijkse weg in 48 kilometer door 36 haarspeldbochten naar de Hochtor op 2.504 meter. Bos en weiden maken plaats voor boomloze hellingen, sneeuwvelden en gletsjerijs. Bij Fuscher Törl verschijnt de Grossglockner; de zijweg naar Kaiser-Franz-Josefs-Höhe eindigt tegenover de Pasterze-gletsjer.

Ingenieur Franz Wallack trok de weg bewust over een langer hoogplateau, met zijtakken naar Edelweißspitze en Kaiser-Franz-Josefs-Höhe. Die uitkijkpunten hoorden vanaf het begin bij het ontwerp. Natuurstenen taluds en bermmarkeringen houden de technische ingrepen dicht bij het gesteente. De weg ontstond tussen 1930 en 1935 als tolweg, noord-zuidverbinding en werkverschaffingsproject. De gelijkmatige klim, met hellingen tot twaalf procent, maakt van de Grossglockner een beheerste bergrit in plaats van een korte pasoversteek.

Trollstigen: elf haarspelden langs de Stigfossen

Trollstigen stapelt elf krappe haarspelden tegen de wand boven het Isterdal. De smalle rijbaan kruist de Stigfossen op een stenen boogbrug. Boven de pas kijken stalen en glazen platforms terug op de bochten, het dal en de waterval.

De autoweg verving een oud bergpad en een route voor lastdieren tussen Valldal en Romsdalen. Bouwers voltooiden hem in 1936; de steile wand liet geen ruimte voor een ruim tracé. Trollstigen vormt het scherpste deel van de 104 kilometer lange toeristenroute Geiranger–Trollstigen. Na de haarspelden volgen de aardbeienvelden van Valldal, de oversteek Eidsdal–Linge en Ørnesvingen boven de Geirangerfjord.

North Coast 500: rustig delen op Schotse eenbaanswegen

De North Coast 500 vormt een lus van 516 mijl vanuit Inverness, via Applecross, Ullapool en de noordkust. De route wisselt gewone A-wegen af met landelijke achterwegen en lange stukken met één rijstrook en passeerplaatsen. Vooral aan de westkust bepaalt tegemoetkomend verkeer het tempo.

Bealach na Bà is de steile uitzondering, met krappe haarspelden over de bergen en zicht richting Skye. Daarna volgen de bergen van Torridon, kleine havens, zeearmen en de witte stranden bij Durness. Caithness opent het land aan de noordrand. Op de terugweg ligt de Black Isle, met zichtbaar landbouwland, als tegenhanger van de rotsige westkust. Regenbuien kunnen hier in elk seizoen vallen.

Wild Atlantic Way: 2.500 kilometer langs kapen en dorpen

De Wild Atlantic Way verbindt bestaande kustwegen tussen Inishowen in Donegal en Kinsale in Cork. Over 2.500 kilometer wisselen brede wegen, regionale stroken en smalle lokale lanen naar stranden en kapen elkaar af. W-vormige borden markeren de Discovery Points langs de route.

In Clare ligt de Burren met zijn gekloofde kalksteenplaten langs de weg. Kerry brengt de smalle straten van Dingle en het uitzicht vanaf Slea Head. In Connemara liggen baaien, eilanden en mosselvlotten op Killary Harbour; noordelijker rijzen de kliffen van Sliabh Liag boven de Atlantische Oceaan. Havens, veerverbindingen, aquacultuur en surfstranden tonen het dagelijkse werk aan deze blootgestelde kust. De bewegwijzerde route bestaat sinds 2014.

Route des Grandes Alpes: van het Meer van Genève naar zee

De klassieke Route des Grandes Alpes loopt ongeveer 720 kilometer van Thonon-les-Bains aan het Meer van Genève naar Menton. Zestien passen zetten de auto bijna voortdurend aan het klimmen of dalen. In het noorden liggen weiden, bos en het stuwmeer van Roselend. Rond Iseran, Galibier en Izoard worden de hellingen hoog en kaal. Zuidelijk volgen kalksteen, dennen, kloven en de nauwere bochten van de Turini.

De lijn groeide uit dalwegen, militaire toegangen en afzonderlijke paswegen. Vars en Izoard verbonden eind negentiende eeuw grensforten rond Briançon en Fort de Tournoux. De Iseran sloot in 1937 de verbinding tussen Tarentaise en Maurienne; Cormet de Roselend kwam in 1970 bij de doorgaande route. Daardoor verandert niet alleen het uitzicht, maar ook het wegprofiel bij vrijwel elke pas.

Transfăgărășan: door de hoge wand van de Făgăraș

De DN7C steekt in ongeveer 90 kilometer het Făgărașgebergte over tussen Curtea de Argeș en Cârțișoara. De smalle rijbaan klimt langs keermuren, viaducten en krappe haarspelden naar het gletsjermeer Bâlea. Op delen ontbreekt een vangrail naast de steile rand. Onder de bergkam loopt de 887 meter lange Capra–Bâlea-tunnel.

Roemenië liet de weg in de jaren zeventig aanleggen als militaire verbinding tussen Muntenië en Transsylvanië. Een geplande tunnel van zeven kilometer bleek technisch en financieel onhaalbaar. Bouwers kozen daarom de open bergflank en verbreedden en versterkten daar deels een oude bosweg. Aan de noordkant daalt de weg geleidelijk naar de Oltvallei. Aan de zuidkant volgen de serpentines elkaar veel sneller op.

Great Ocean Road: klifweg, regenwoud en kalksteen

De Great Ocean Road volgt circa 240 kilometer de kust van Victoria, van Torquay naar Allansford. Wie westwaarts rijdt, houdt de oceaan en veel uitkijkplaatsen links. Tussen Lorne en Apollo Bay krult het asfalt rond kapen en door kliffen boven de Southern Ocean. Bij Bells Beach zijn surfers op de point break zichtbaar vanaf de weg.

Na Apollo Bay verdwijnt de kust achter het koele, natte regenwoud van de Otways, met boomvarens en hoge mountain ash. Verder westwaarts komt de oceaan terug bij de kalkstenen rotszuilen van de Twelve Apostles, die de branding uit de kust heeft gesneden. Teruggekeerde militairen en matrozen bouwden de weg tussen 1919 en 1932 als gedenkweg voor de gesneuvelden uit de Eerste Wereldoorlog. Memorial Arch laat die oorsprong nog zien.

Praktisch onderweg

Grossglockner is een tolweg en rijdt van voorjaar tot begin november; de weg sluit ’s winters. Trollstigen en de hoge passen van de Route des Grandes Alpes sluiten eveneens in de winter en kunnen bij bergweer tijdelijk dichtgaan. Grote campers volgen op de North Coast 500 de omleidingsborden; Bealach na Bà is voor zulke voertuigen ongeschikt. De Wild Atlantic Way en Great Ocean Road vragen geen routeheffing of reservering; in Australië rijdt het verkeer links. De hoge Transfăgărășan is doorgaans van juli tot uiterlijk begin november volledig open. Milford Road kan bij sneeuw, lawinegevaar of slecht weer sluiten.

Milford Road: door graniet naar het fjord

Een auto rijdt de granieten Homer Tunnel op Milford Road in Fiordland binnen.

State Highway 94 loopt 120 kilometer van Te Anau naar Piopiotahi/Milford Sound, de enige toegangsweg over land. Eerst volgt de weg Lake Te Anau. Daarna liggen brede, door gletsjers uitgesleten dalen tussen wanden van gneis, dioriet en graniet. Beukenbos, pollenland en kleine meren wisselen elkaar af terwijl de bergen dichter rond de rijbaan komen.

Bij de Homer Tunnel verdwijnt de weg in graniet. Arbeiders begonnen er in 1935 en voltooiden de tunnel in 1954. Aan de andere kant daalt het asfalt naar zeeniveau, op een smalle, bochtige rijbaan die auto’s delen met campers, minibussen en touringcars. De regen voedt varens, mossen en watervallen op de steile rotswanden. Bij Milford Sound houdt de weg op aan donker water, met Mitre Peak die 1.692 meter vrijwel recht uit het fjord oprijst.