Waar Bangkok zijn bloemen bundelt: Pak Khlong Talat

Een markt tussen kanaal, rivier en weg

De naam Pak Khlong Talat betekent letterlijk markt bij de monding van het kanaal. De handelsplek ontstond waar het Rop Krung-kanaal in de Chao Phraya uitkomt, bij een aanlegplaats waar goederen Bangkok binnenkwamen. De lange strook met winkels en marktruimten langs Chak Phet Road volgt die oude ligging nog steeds.

Bloemen waren niet het eerste product. Vissers en kooplieden brachten vis uit het stroomgebied van de Tha Chin via de Chao Phraya naar deze haven. Daarna kwamen groente, fruit en verse bloemen. Toen goederenvervoer in Bangkok van water naar weg verschoof, schoof de handel mee. Aan weerszijden van de straat verschenen shophouses: smalle panden waar opslag, werk en verkoop dicht op elkaar zitten.

Bloemenwinkels, overdekte markten en oude shophouses liggen langs Chak Phet Road in Pak Khlong Talat.

Pak Khlong Talat begint dus niet achter één toegangspoort. Het gebied loopt langs de weg en richting de rivier, met bloemenzaken, versmarkten, werkruimten en hallen. Yodpiman Market, de Market Organization Market en de Thai Farmers Promotion Market horen bij dat geheel. Aan de Chao Phraya ligt ook Yodpiman Riverwalk, met wandelruimte en horeca naast de groothandel.

De bloemen bepalen het beeld, maar de wijk verkoopt meer. Groente, fruit, religieuze benodigdheden en laadkarren herinneren aan een plek waar verse waar wordt aangevoerd, gesorteerd en doorverkocht. Overdag functioneert een deel van het gebied nog altijd als groente- en fruitmarkt.

De straat tussen Wat Pho en de bloemenhandel

Wat Pho ligt aan Maharat Road, naast het Grand Palace. Het marktgebied loopt vanaf Chak Phet Road in de richting van Maharat Road; de markt ligt dus niet in het tempelcomplex. De nabijheid heeft wel sporen nagelaten. Verkopers die eerder langs de muren van Wat Pho stonden, werden naar Pak Khlong Talat verplaatst. In de zijstraten verkopen zaken nog steeds religieuze goederen en artikelen voor wijdingen.

Daar krijgt een mand lotusknoppen een duidelijke bestemming. Mensen gebruiken de knoppen als offerbloemen en vouwen soms de buitenste bloemblaadjes om voordat zij de lotus bij een Boeddhabeeld neerleggen. De markt levert bloemen aan tempels, maar ook aan bloemisten, hotels en huishoudens in Bangkok.

In de twintigste eeuw werden bloemen het voornaamste handelsartikel van Pak Khlong Talat. Dat vormde geen breuk met het verleden. Vis, groente, fruit en bloemen moeten snel van boot, vrachtwagen of kar naar koper. De markt specialiseerde zich in bloemen, maar behield het tempo van een plek voor bederfelijke waar.

Jasmijn aan een draad

Een kleine phuang malai laat goed zien wat hier wordt verkocht. Makers rijgen jasmijnknoppen en kroonbloemen, of dok rak, met de hand aan een draad. Zo’n verse krans gaat naar een tempel, huisaltaar of geesthuisje. Mensen hangen hem ook in een voertuig of bij het altaar van een zaak.

De krans dient als gebaar van respect of devotie en kan een wens voor voorspoed uitdrukken. Bij bruiloften kunnen bruid en bruidegom bloemenkransen dragen. Kransen gaan ook naar ouderen, leraren en gasten als teken van eerbied of dank.

Op de werktafels liggen daarom meer dan losse stelen. Verkopers hebben bladgroen, linten, gekleurd papier en ander materiaal voor kransen, boeketten en arrangementen. Voor een bai sri vouwen makers bananenblad tot een opbouw met bloemen, voedsel en kaarsen. Die stukken worden gebruikt bij onder meer zegeningen, huwelijken en wijdingen.

Een paar producten vertellen genoeg. Witte jasmijnknoppen worden draadwerk. Lotusknoppen gaan als offer naar een Boeddhabeeld. Goudsbloemen kleuren ceremoniële kransen goudgeel, terwijl orchideeën als losse bloem of in religieuze en feestelijke arrangementen terechtkomen.

De uren van karren en werktafels

Pak Khlong Talat werkt dag en nacht, al houdt niet elke zaak dezelfde uren aan. Overdag delen bloemen de ruimte met groente en fruit. In de avond verschijnen meer bloemverkopers langs de straat, terwijl sommige grotere winkels dan sluiten. De zwaarste groothandelsaanvoer valt grofweg tussen 02.00 en 06.00 uur. Dan komen verse leveringen uit teeltgebieden binnen voor bloemisten, hotels en tempels.

Na middernacht rijden karren met bloemen door de marktruimten. Handelaren verplaatsen partijen, bundelen stelen voor bezorging en maken groothandelsorders klaar. Andere handen rijgen kransen of werken boeketten af. De vloer kan tijdens de aanvoer nat en glad zijn.

Werkers verplaatsen bloemenkarren en bundelen stelen in de overdekte markthallen van Pak Khlong Talat.

Dat werk krijgt later op de dag een bestemming elders in de stad. Een bundel lotusknoppen wordt een tempeloffer. Jasmijn verandert aan een werktafel in een compacte krans. Grotere partijen gaan naar hotels en bloemisten, terwijl winkels ook losse bloemen, kant-en-klare stukken en boeketten op bestelling verkopen.

Toen de bloemen van de stoep verdwenen

Tot 2016 strekte de verkoop zich veel verder over de trottoirs uit. Dat jaar moesten bloemverkopers de stoepen verlaten om ruimte voor voetgangers en verkeer vrij te maken. Handelaren kregen plaatsen in Yodpiman en nabijgelegen versmarkten; anderen verhuisden of stopten.

De vrijwel aaneengesloten buitenkramen verdwenen, en de bestrating werd vernieuwd. Veel handel ging door in shophouses, overdekte markten en aangrenzende hallen. Daardoor dachten sommige bezoekers dat de bloemenmarkt was verdwenen, terwijl de handel vooral van plaats binnen de wijk was veranderd.

De pui vormt nu vaker de grens tussen straat en werkvloer. Voorraden, werktafels en verkoop staan grotendeels binnen, al zetten handelaren nog geregeld goederen en materiaal voor hun pand. Voor Chak Phet Road gelden bovendien beperkingen op verkoop vanaf de rijbaan en langdurig parkeren; voertuigen mogen ’s nachts wel lossen.

Tussen de oude shophouses zitten inmiddels ook verbouwde panden met bloemencafés, workshops en kleine tentoonstellingsruimten. Beneden blijven bloemen te koop.

In de diepe nacht krijgt de aanvoer opnieuw voorrang. Karren rollen de marktruimten in, bundels stelen belanden op werktafels en op de natte vloer schuiven lotusknoppen, jasmijn en rollen lint naar de voorraad van de volgende dag.