Van Puerto Rico tot Caye Caulker: acht Caribische eilanden gerangschikt

1. Puerto Rico: vestingmuren, regenwoud en lechón

Puerto Rico staat bovenaan omdat geen ander eiland in deze selectie zoveel verschillende dagen vult. In Viejo San Juan tonen El Morro en San Cristóbal hoe Spanje de haven vanaf 1539 ruim 250 jaar lang versterkte. Dikke muren, kazematten, tunnels en kanonnen bewaakten de toegang over land en zee. Op de grasvlakte voor El Morro vliegen nu vliegers.

Buiten de hoofdstad liggen het regenwoud van El Yunque, surfstranden aan de westkust, drie bioluminescente baaien en de Cordillera Central. Op werkende haciendas telen, oogsten en branden mensen koffie. Langs de bergweg PR-184 in Guavate roosteren lechoneras hele varkens boven open vuur; in het weekend horen muziek en dans bij de drukte.

De stenen muren en zeeverdediging van El Morro in Viejo San Juan.

Die breedte levert de eerste plaats op. De beperking volgt uit dezelfde schaal: veel plekken buiten San Juan liggen ver uit elkaar en een auto is doorgaans de praktischste keuze. Op cruisedagen lopen de smalle straten van de oude stad bovendien snel vol.

2. Martinique: zwart zand en een Creoolse tafel

Martinique zet beschutte baaien en goudkleurige stranden in het zuiden tegenover een steiler, natter en vulkanisch noorden. Mont Pelée reikt tot 1.396 meter en vormt met de Pitons du Carbet een berg- en bosgebied waar de begroeiing van kust tot top doorloopt. Bij Anse Couleuvre ligt zwart zand, een zichtbaar spoor van de vulkanische ondergrond.

Aan de voet van de vulkaan ligt Saint-Pierre. De havenstad groeide door suikerhandel die verbonden was met slavernij en driehoekshandel. De uitbarsting van 8 mei 1902 verwoestte de stad en doodde bijna 30.000 mensen; ruïnes en het herdenkingsmuseum houden die breuk in beeld.

Op markten liggen kruiden, groenten, rum en madras-stoffen naast elkaar. Accras, kruidige visbeignets, en rhum agricole brengen Franse, Afrikaanse, Caribische, Indiase en Europese invloeden samen op tafel. Martinique eindigt net onder Puerto Rico omdat een rustige zwemzee niet overal vanzelf spreekt: aan de Atlantische kant, onder meer bij Caravelle, staan vaker golven.

3. Curaçao: vier stadswijken en een rotsige westkant

Curaçao dankt zijn derde plaats niet alleen aan kleine baaien. Willemstad ontstond vanaf 1634 aan de natuurlijke diepzeehaven van de Sint Annabaai. In Punda, Otrobanda, Pietermaai en Scharloo staan gekleurde gevels, galerijen en gebogen geveltoppen langs een haven die nog altijd wordt gebruikt. Het Papiaments draagt invloeden uit onder meer het Spaans, Nederlands, Portugees, Engels, Arawakse en Afrikaanse talen.

In de stad liggen muurschilderingen, galerieën en Plasa Bieu, de overdekte eethal. Verder westelijk liggen de dorpen en baaien van Bandabou. Christoffelpark heeft heuvelpaden; bij Shete Boka slaat de zee tegen een klifkust met grotten, natuurlijke bruggen en zeven inhammen waar zeeschildpadden nestelen.

Dat verschil tussen havenstad en droog achterland verklaart de hoge plek. De hitte en de afstanden tussen natuurplekken vormen de beperking: de Christoffelberg past beter vroeg op de dag, terwijl Bandabou zelfstandig vervoer of een excursie vraagt. Rond de Mega Pier en Otrobanda brengen cruiseschepen geregeld extra drukte.

4. Guadeloupe: regenbos aan de ene kant, lagunes aan de andere

Guadeloupe bestaat uit meer dan één strandbestemming. Op vulkanisch Basse-Terre liggen regenwoud, rivieren, de Carbet-watervallen en de Soufrière. Het vlakker gevormde Grande-Terre heeft stranden, lagunes en kliffen. Ongeveer driehonderd kilometer aan parkroutes loopt door bos en langs de kust.

In de Grand Cul-de-Sac Marin liggen mangroven, zeegras, koraal en kleine eilanden naast visgronden die ambachtelijke vissers nog gebruiken. Marie-Galante voegt suikerriet en historische distilleerderijen toe. Les Saintes brengt maritieme dorpen en vaarwater.

Die spreiding maakt Guadeloupe veelzijdig, maar verklaart ook plaats vier: wie op één hoofdeiland blijft, mist een flink deel van het archipelkarakter. Tropische regen kan rivierdoorwadingen snel gevaarlijk maken. Tussen juni en november kunnen stormwaarschuwingen een boottocht of wandeling laten vervallen.

5. St. John: baaien boven een plantageverleden

Het nationale park beslaat het grootste deel van het heuvelachtige St. John. Trunk Bay heeft een snorkelroute onder water, terwijl schildpadden foerageren in de zeegrasvelden bij Maho Bay. De Reef Bay Trail voert over steile, rotsige grond langs Taíno-rotstekeningen, oude muren en resten van een suikermolen.

Bij Annaberg staan de windmolen, suikerfabriek, rumstokerij en verblijven van tot slaaf gemaakte mensen nog in het landschap. Zo krijgt de fraaie kust een concrete koloniale geschiedenis. St. John staat onder Guadeloupe omdat dorpen en landschappen minder uiteenlopen. De bekendste baaien vragen bovendien om voorzichtig gebruik: bij Trunk Bay geldt dagtoegang, koraal en schildpadden mogen niet worden aangeraakt en op cruisedagen raakt de parkeerplaats vroeg vol.

De windmolen en suikerfabriek van Annaberg tonen St. Johns plantageverleden.

6. Bonaire: van cactusland naar koraalrif

Rond Bonaire en Klein Bonaire omvat het beschermde mariene gebied kustwater, mangroven en wetlands. Vanaf veel stranden ligt het rif binnen bereik van snorkelaars. Op het land lopen in Washington Slagbaai droog cactusland, zoutpannen, baaien en vogelgebieden in elkaar over. Het park beslaat twee voormalige plantages en herbergt onder meer flamingo’s, leguanen en neststranden van zeeschildpadden.

Bonaire staat zesde omdat de zee hier sterker de dag bepaalt dan stad en dorpen. Die bescherming stelt duidelijke grenzen: bezoekers mogen koraal niet aanraken of meenemen en niet op het rif ankeren; voor gebruik van het parkwater geldt een natuurheffing. De ruige noordkant vraagt eigen water en eten en bij voorkeur een voertuig met hoge bodemvrijheid. Na zware regen kan het park sluiten.

7. Saba: vier dorpen tegen een vulkaan

Saba meet ongeveer vijf vierkante mijl en stijgt steil uit zee. Mount Scenery bereikt 877 meter en sommige hellingen zijn steiler dan zestig graden. Droge kustbegroeiing gaat binnen korte afstand over in regen- en nevelwoud. Brede stranden ontbreken vrijwel geheel, omdat kliffen bijna recht in zee vallen.

Op de schaarse vlakkere stukken staan vier dorpen met witte houten huizen, rode daken en groene luiken. Eeuwen van zeevaart en visserij lieten ook Saba Lace na, fijn handwerk dat vrouwen op het eiland ontwikkelden en dat nog altijd wordt gemaakt.

Saba is een keuze voor klimmen, duiken en dorpsstraten, niet voor ligstoelen. Elke verbinding loopt via Sint-Maarten. Regen maakt de steile paden modderig en glad, vooral in het orkaanseizoen. Vliegtuigen landen op vierhonderd meter asfalt tussen zee en hoog terrein.

8. Caye Caulker: zandstraten naast het rif

Caye Caulker sluit de lijst af omdat het kleine, vlakke koraaleiland minder landschappen en lange stranden heeft dan de andere zeven. Auto’s ontbreken; mensen lopen, fietsen of nemen een golfkarretje door het raster van zandstraten. Engels en Kriol klinken naast elkaar, en kreeft hoort in het seizoen bij de lokale keuken.

Kajaks varen langs mangroven en lagunes. Voor snorkelen en duiken vertrekken boten naar Hol Chan en Shark Ray Alley, in het Belize-rifsysteem met koraal, mangrove en zeegras. Op het eiland zelf vormt de Split, een kanaal tussen noord en zuid, de voornaamste zwem- en ontmoetingsplek.

De compacte schaal blijft de beperking: een lang dagprogramma of breed zandstrand ontbreekt, en aangespoeld sargassum kan zwemmen tijdelijk minder aantrekkelijk maken. Na de overtocht uit Belize City eindigt de aankomst in zand, fietsen en golfkarretjes. Verderop snijdt het turquoise water van de Split het eiland in twee; achter het kanaal blijft de horizon open.