Centovalli

Oriëntatie

Centovalli — letterlijk ‘honderd dalen’ — is het Zwitserse dal van de Melezza tussen Intragna en Camedo, vlak bij de Italiaanse grens. De naam verwijst naar de vele vertakkende zijdalen, niet naar één plaats. De gemeente omvat kleine kernen als Intragna, Verdasio, Palagnedra, Borgnone en Camedo.

Dit is geen landschap van hoge passen. De kern bestaat uit kloven, beboste hellingen, beken en dorpen boven de dalbodem. Vanuit Locarno vormt de spoorlijn de belangrijkste as door het dal.

Met de Centovalli-spoorlijn

De smalsporige Vigezzina–Centovalli-spoorlijn verbindt Locarno met Domodossola in Italië. Het volledige traject van 52 kilometer duurt net geen twee uur en telt 83 bruggen en viaducten plus 31 tunnels. Centovalli is het Zwitserse deel; na Camedo loopt de lijn verder door de Italiaanse Valle Vigezzo.

Gebruik de stations als vertrekpunt, in plaats van de trein alleen als panoramarit te zien:

• Intragna: toegangspoort tot Centovalli, met dorpsstraten, regionale geschiedenis en het viaduct.
• Verdasio: handig voor de hogere hellingen en de kabelbaan naar Monte Comino.
• Palagnedra en Borgnone-Cadanza: rustige haltes voor het middendeel van het dal en nabijgelegen gehuchten.
• Camedo: het laatste Zwitserse station, direct voor de grens.

Op de lijn rijden gewone regionale treinen; een stoelreservering op de internationale dienst is optioneel en kost extra. Neem geldige reisdocumenten mee als je Italië in reist. In de trein is geen catering, dus zorg voor water en eten bij een volledige rit.

Intragna en markante bouwwerken

Kies Intragna als eerste stop voor de beste kennismaking met het dal. Het dorp ligt op een rotspunt bij de samenvloeiing van de Isorno en de Melezza. Smalle straatjes, stenen huizen en historische gebouwen liggen dicht genoeg bij elkaar om te voet te verkennen.

De toren van de kerk San Gottardo is met 65 meter de hoogste kerktoren van Ticino; 165 treden leiden naar het uitkijkplatform. Vlak bij het plein toont het Regionaal Museum van Centovalli en Pedemonte het leven en de tradities van het dal.

Onder het dorp steekt de spoorlijn de Isorno over op een 80 meter hoog viaduct. Dat is het kenmerkende bouwwerk van Centovalli en een preciezer beeldanker dan een algemene bergblik. De oudere Ponte Romano op de vroegere muilezelroute Intragna–Remagliasco is een tweede opvallende rivierovergang.

Wandelen en seizoen

Centovalli werkt het best als bestemming voor trein en wandelen. Kies één station, loop een gemarkeerde lokale route of verken een gehucht, en keer terug met de trein in plaats van het hele dal over de weg te willen afleggen. De gemeente heeft ook kabelbanen naar hogere nederzettingen; het autovrije Rasa bereik je vanuit Verdasio met de kabelbaan of te voet.

In de lente staan de beken voller en wordt het bos frisgroen. De herfst is het sterkste seizoen voor kastanje- en loofkleur, die in dit deel van Ticino vaak tot half november zichtbaar blijft. Houd plannen bij nat weer dicht bij de spoorlijn: steile paden en terrein langs de kloven kunnen glad zijn.

Praktische toegang

Vertrek vanaf het FART-station in Locarno, naast het hoofdstation, voor de eenvoudigste aansluiting op het Zwitserse spoorwegnet. Een enkele rit naar Intragna is kort; reken extra tijd voor de toren, het museum en de bruggenwandeling.

Voor een grensoverschrijdende dag kun je doorrijden naar Domodossola, maar plan voldoende tijd voor de terugrit en kies een kaartje dat bij je geplande tussenstops past. De spoorlijn is zowel een dagelijkse lokale verbinding als de efficiëntste manier om Centovalli te zien.