Matte, Bern

Oriëntatie

De Matte ligt op rivierniveau onder de Berner Altstadt, aan de binnenkant van de Aarebocht. Het is een compacte wijk: de rivier vormt de ene rand, de helling en de hoge keermuur van de Münsterplattform de andere. Het hoogteverschil is groot—tussen de oever en de hoger gelegen oude stad ligt ongeveer 40 meter.

De Matte is geen losstaande bezienswaardigheid, maar een deel van de UNESCO-oude stad. Hier wordt de praktische geografie van Bern duidelijk: goederenvervoer, waterkracht en oversteekplaatsen bepaalden deze lage strook van de stad.

Werkwijk aan de Aare

Eeuwenlang was de Aare de transportweg en krachtbron van de Matte. Bij een aanlegplaats werden voedsel en handelswaar uitgeladen. Drie kunstmatige molenkanalen voedden vanaf de 14e eeuw werkplaatsen en stadsmolens.

De oude structuur is nog leesbaar in de smalle straten:

• Badgasse en Schifflaube volgen in het westelijke deel de rivier, bij de vroegere aanlegplaats.
• Gerberngasse, Mühleplatz en Wasserwerkgasse vormen de langere oostelijke zijde, waar waterafhankelijke ambachten samenkwamen.
• Let op de kleine waterloop die lokaal de Tych heet: een herinnering dat de rivier niet alleen een vaarweg, maar ook een technisch systeem was.

De vroegere werkwijk is nu een woonwijk met ateliers, ontwerp- en architectenbureaus en kleine bedrijven.

Bruggen en de beste korte wandeling

Loop door de straten langs de rivier en gebruik daarna de twee nabijgelegen bruggen om het dal vanaf verschillende hoogtes te lezen. De Untertorbrücke is de oudste nog bestaande Aarebrug van Bern: een stenen bouwwerk van 52 meter, gebouwd tussen 1461 en 1467. Vanaf het lage brugdek zie je de stroming, de oever en de daken van de Matte van dichtbij.

De Nydeggbrücke, voltooid in 1844, vormt het hoge contrast. De drie natuurstenen bogen overspannen de Aare aan de oostkant van de oude stad; de hoofdboog was bij voltooiing de breedste stenen boog van Europa. Kijk vanaf het trottoir omlaag naar de compacte wijk en naar de oudere Untertorbrücke.

Daal vanuit de bovenstad af via de historische trappen bij de Münster of neem de Mattelift, die de Münsterplattform met de Badgasse verbindt.

Toegang en ondergrond

De Matte verken je het best te voet. Reken op steile toegangen, trappen en oneffen historisch straatwerk; langs de rivier is het terrein relatief vlak. De Mattelift is handig om de klim te vermijden, maar biedt niet voor elk deel van de wijk een drempelvrije route.

De lage ligging heeft ook een belangrijke keerzijde: de Matte kent een geschiedenis van overstromingen. Volg bij hoogwater afzettingen en lokale aanwijzingen langs de Aare; werkzaamheden aan de hoogwaterbescherming kunnen routes door de wijk beïnvloeden.