Drumheller: dinosauriërs tussen de lagen van de Red Deer River

De Red Deer River sneed een oud landschap open

Erosierichels leggen lichte zandsteen en donkere schalie bloot in de Red Deer River-vallei bij Drumheller.

De kale ribbels, nauwe geulen en steile wanden rond Drumheller zijn veel jonger dan de fossielen die erin zitten. Ongeveer 13.000 jaar geleden trok het Laurentide-ijs zich terug. Grote hoeveelheden smeltwater sneden toen snel een vallei uit in zachte gesteenten uit het Laat-Krijt. Regen, wind, vorst en de Red Deer River werken sindsdien verder aan de hellingen. Vooral korte, hevige buien voeren klei en gruis af en trekken nieuwe geulen door de dalwand.

Niet elk gesteente slijt even snel. Schalie, siltsteen, moddersteen en slecht gecementeerde zandsteen vormen daardoor richels en kommen met scherpe randen. Waar een harde steenlaag het zachtere materiaal eronder afdekt, blijft soms een hoodoo staan: een smalle zuil met een bredere kap. Regen, wind, uv-straling en vorst breken ook zo’n zuil langzaam af.

De Red Deer River-vallei snijdt door de Horseshoe Canyon Formation. Deze reeks gesteentelagen ontstond ongeveer 73,1 tot 68 miljoen jaar geleden en bestaat uit zandsteen, siltsteen, schalie, moddersteen, koollagen en bentoniet uit vulkanische as. De zichtbare banden langs de hellingen leggen materiaal vast dat onder verschillende omstandigheden bezonk.

In het museum wordt een vondst onderzoekswerk

Het Royal Tyrrell Museum staat in Midland Provincial Park, net buiten Drumheller. Grote skeletten geven fossiele fragmenten uit de vallei schaal, maar niet elk dier in Dinosaur Hall kwam uit deze streek. Tussen de opstellingen staan bijvoorbeeld Triceratops, Camarasaurus en Tyrannosaurus rex, naast vondsten uit Alberta.

Een directer verband met Alberta ligt in Cretaceous Alberta. Vier Albertosaurus staan daar bij een nagebouwde droge rivierbedding. Paleontologen baseerden die opstelling op een beenderlaag bij Dry Island Buffalo Jump, waar resten van minstens twaalf exemplaren van Albertosaurus sarcophagus zijn gevonden. Die vindplaats dateert van ruim 69 miljoen jaar geleden.

Bij het Preparation Lab is het werk achter zo’n opstelling zichtbaar. Door een raam zien bezoekers technici omringend gesteente van fossielen uit Alberta verwijderen. In de zomer werken zij met paleontologen in het veld; in het museum maken zij het materiaal daarna vrij voor onderzoek en soms voor presentatie. Een fossiel gaat dus niet rechtstreeks van een helling naar een vitrine. Onderzoekers leggen eerst de vindplaats vast en bewaren de gegevens die bij het object horen.

De zalen tonen slechts 0,5 procent van de collectie. Achter de schermen bewaart het museum meer dan 160.000 fossielen en gesteentemonsters, waaronder ruim 350 holotypen: exemplaren waarop een wetenschappelijke soortbeschrijving rust. Die werkcollectie verschilt van wat wandelaars aan de oppervlakte kunnen zien.

Zand, modder en kool tonen het Laat-Krijt

De huidige droge badlands zouden ongeveer 75 miljoen jaar geleden nauwelijks herkenbaar zijn geweest. Op deze lage kustvlakte lagen vochtige bossen, rivieren, moerassen, vijvers en overstromingsvlaktes. Verder naar het oosten lag een warme binnenzee.

De gesteenten leggen delen van dat landschap vast. Zand bezonk in stromend water en werd zandsteen. Fijne modder zakte naar de bodem van rustig water of bleef na een overstroming op de vlakte achter. Veen uit moerassen veranderde later in kool. Dierenresten die snel onder sediment verdwenen, konden fossiliseren; moderne erosie legt sommige resten nu weer bloot.

Hadrosauriërs, de grote eendensnaveldinosauriërs, waren herkenbare planteneters in de Drumheller-vallei. Albertosaurus vertegenwoordigt de grote roofdieren; de eerste fossielen van dit dier bij Drumheller werden in 1884 gevonden. Ook ceratopsiërs leefden op de kustvlakten van zuidelijk Alberta, naast vissen, schildpadden, krokodilachtigen en kleine zoogdieren.

De Cretaceous Garden vult het ontbrekende groen aan met levende verwanten van planten die tussen 75 en 66 miljoen jaar geleden in Alberta voorkwamen. Versteend hout van Metasequoia, de dageraadsequoia, ondersteunt het beeld van een warm en vochtig bos.

Bentonietlagen helpen onderzoekers om fossielen nauwkeuriger in de tijd te plaatsen. Zirkoonkristallen in deze oude vulkanische as kunnen radiometrisch worden gedateerd.

Vanaf het museum de badlands in

De Badlands Interpretive Trail begint bij het Royal Tyrrell Museum. De gemarkeerde lus van 1,4 kilometer loopt door Midland Provincial Park en is gratis toegankelijk. Het River Park Trail System vormt een verharde verbinding tussen Drumheller en het museum. Bij McMullen Island staan katoenbomen langs de rivier; sommige gemeentelijke trajecten hebben hoogteverschillen en weinig schaduw.

Ten oosten van Drumheller loopt de Hoodoos Trail bij Willow Creek tussen lichte zandstenen zuilen boven donkerbruine mariene schalie. De horizontale banden tonen de opeenvolgende lagen, terwijl een harde deksteen het zachtere gesteente eronder tijdelijk beschermt. Blijf op het aangelegde pad en de trappen: beklimming beschadigt de kwetsbare zuilen.

Fossielen blijven eveneens liggen. In Midland Provincial Park en andere beschermde gebieden mag niets worden verzameld, ook niet wanneer een fossiel los aan de oppervlakte ligt. Bij een vondst: fotografeer, leg de locatie vast, laat het materiaal liggen en meld de gegevens bij het museum. Opgraven is werk voor vergunninghoudende onderzoekers met opleiding, veldervaring en collectie- of laboratoriumtraining. Zij catalogiseren vondsten en leggen verantwoording af over hun werk.

Praktisch: museumtickets en openingstijden

Het Royal Tyrrell Museum werkt met toegangsbewijzen met een tijdslot; vooraf online boeken voorkomt teleurstelling aan de deur. Van 15 mei tot en met 31 augustus is het museum dagelijks open van 9.00 tot 21.00 uur. Van 1 september tot en met 14 mei opent het dinsdag tot en met zondag van 10.00 tot 17.00 uur. Een regulier ticket kost CAD 25 voor volwassenen, CAD 16 voor senioren en CAD 12 voor jeugd; kinderen tot en met zes jaar hebben een gratis ticket nodig. Museumwandelingen en andere activiteiten hebben aparte tickets en een seizoensagenda.

Afdalen in Horseshoe Canyon

Een trap daalt vanaf de rand af naar Horseshoe Canyon ten westen van Drumheller.

Horseshoe Canyon ligt aan Highway 9, ten westen van Drumheller. Vanaf het beginpunt daalt een trap af naar grind, aarde en rots. Buiten het hoofdpad wordt het terrein ongelijk en na regen kan het glad zijn. Beneden verdwijnen de brede uitzichten achter opeenvolgende ribbels. Los gesteente verschuift onder schoenen op weg naar de vlakke canyonbodem, tussen bleke wanden die door water en wind zijn ingesneden.