Romeins Nymphaeum

Oriëntatie

Het Romeinse Nymphaeum ligt in Al-Balad, de historische binnenstad van Amman, op de kruising van Ibn al-Atheer Street en Quraysh Street. Het ligt op korte loopafstand van het Romeinse Theater, het Odeon en Hashemite Plaza; handig voor een wandeling door de Romeinse benedenstad.

Verwacht geen vrijstaand monument in een archeologisch landschap. Het bouwwerk staat midden in het moderne straatweefsel. Juist dat contrast bepaalt het bezoek. Zoek naar de omheining van het archeologische park en de gebogen kalkstenen structuur, niet naar een intacte fontein.

Wat dit monument was

Een nymphaeum was een monumentale openbare waterstructuur. Amman heette in de Romeinse tijd Philadelphia, en dit gebouw was een van de voornaamste publieke monumenten van de stad aan het einde van de tweede eeuw na Christus.

Het werd gebouwd naast een waterloop en boven een grot of holte met stromend water. Gewelven in de fundering lieten het water onder het bouwwerk doorlopen. Het monument wordt doorgaans gezien als een openbare fontein, al staat de precieze antieke functie nog ter discussie.

Lees het steenwerk

Het grondplan was een brede halve achthoek van circa 68 meter in gereconstrueerde lengte. Het gebouw had drie grote apsissen met halve koepels en rijen kleinere nissen voor beelden. Er stond een zuilengalerij aan de voorzijde; de marmeren bekleding en veel ornamenten zijn verdwenen.

Let vooral op:

• Gebogen apsissen: samen vormen ze het herkenbare ritme van de gevel.
• Verdiepte nissen: dit waren de plaatsen voor het oorspronkelijke beeldenprogramma.
• Lage bogen en gewelven: zij tonen hoe de bouwers met de hellende, natte ondergrond omgingen.
• Kalkstenen blokken: vergelijk het zware buitenmetselwerk met het verfijndere gevelwerk.

Tijdens een recente conservering zijn delen gereinigd, gestabiliseerd en gedeeltelijk herbouwd. Het archeologische park ging in 2018 open voor bezoekers. Informatieborden en een driedimensionaal model helpen bij het lezen van een monument dat slechts gedeeltelijk bewaard is.

Praktisch bezoek

Reken op 15 tot 30 minuten voor het Nymphaeum zelf; langer als je de panelen aandachtig leest. Bezoek het bij daglicht: dan zijn de nissen, de steenstructuur en de contouren van het bouwwerk het best zichtbaar.

Kom te voet door Al-Balad. Het Romeinse Theater en het Odeon liggen dichtbij genoeg voor een compacte Romeins-Ammanwandeling; de Citadel ligt hoog boven de vallei in het noorden. Rond het monument is verkeer en zijn trottoirs ongelijk. Steek bewust over en blijf uit de buurt van de rijbaan.

Dit is een archeologisch park in de openlucht, geen functionerende fontein. Klim niet op het metselwerk en ga niet over afzettingen: het bewaarde steenwerk is kwetsbaar door water, zouten, luchtvervuiling en trillingen van de stad.