Karl-Marx-Hof

Bezienswaardigheid · Oostenrijk

Karl-Marx-Hof

Karl-Marx-Hof is het bekendste gemeentelijke woningcomplex van Wenen, in Heiligenstadt in het 19e district. Het is gebouwd voor Rood Wenen en is nog altijd zowel wooncomplex als belangrijk voorbeeld van interbellumarchitectuur.

Wat je hier ziet

Karl-Marx-Hof is een enorm Gemeindebau: een gemeentelijk wooncomplex aan de Heiligenstädter Straße in Döbling, het 19e district van Wenen. Architect Karl Ehn ontwierp het voor de stad. De bouw liep van 1927 tot 1930; de officiële opening was op 12 oktober 1930.

Het complex bood een praktisch alternatief voor de overvolle huurkazernes van vóór de oorlog. Oorspronkelijk waren er 1.382 woningen voor circa 5.000 mensen; na latere aanpassingen en samenvoegingen zijn dat er 1.274. Dit is geen openluchtmuseum: hier wonen mensen en ingangen, trappenhuizen en hoven maken deel uit van hun dagelijks leven.

De architectuur lezen

Het terrein strekt zich bijna 1,2 kilometer uit tussen de Heiligenstädter Straße en de Boschstraße. De lange straatgevel valt meteen op: rode en okerkleurige muren, kleine ramen, loggia’s, enorme doorgangen en een centraal geheel van torens en vlaggenmasten.

Ga naar het 12.-Februar-Platz voor het duidelijkste overzicht. Vier grote bogen voeren door het middendeel naar de binnenruimte. Kijk naar de gekleurde keramische figuren boven de bogen en naar het beeld Der Sämann van Otto Hofner op de erehof.

De schaal is bewust monumentaal, maar ook de open ruimte is essentieel. Slechts ongeveer 18 procent van het terrein van 156.027 vierkante meter werd bebouwd. Tuinen, paden, speelplekken en ruime binnenhoven brachten licht en lucht op een plek waar oudere huurblokken die vaak niet boden.

Wonen met voorzieningen

Karl-Marx-Hof was bedoeld als meer dan een rij woningen. Tot de oorspronkelijke voorzieningen behoorden twee centrale wasserijen, badhuizen, kleuterscholen, een tandkliniek, moederadvies, een bibliotheek, een jeugdgebouw, medische zorg, een apotheek, postkantoor en winkels.

Daardoor wordt de opzet begrijpelijker. Neem de openbare doorgangen in plaats van alleen de gevel te bekijken: daar zie je de overgang van de formele straatwand naar groene woonhoven. Blijf in openbare delen en ga niet trappenhuizen binnen of bewoners storen.

1934 en Rood Wenen

Het complex is een belangrijk symbool van Rood Wenen, het gemeentelijke programma uit het interbellum waarin sociale woningbouw een kernrol kreeg. In februari 1934 werd Karl-Marx-Hof ook een strijdtoneel. Verdedigers van de Republikeinse Schutzbund hielden het complex tegen regeringstroepen; tijdens de strijd werd artillerie ingezet.

Na de nederlaag kreeg het complex eerst de naam Biedermannhof en later Heiligenstädter Hof. Na de Tweede Wereldoorlog keerde de oorspronkelijke naam terug. De naam 12.-Februar-Platz houdt de herinnering aan het conflict levend.

Bezoek en oriëntatie

Neem de U4 naar Heiligenstadt en loop vanaf daar ongeveer drie minuten naar het noordelijke deel van het complex. Tramlijn D stopt bij Halteraugasse. De volledige lengte is aanzienlijk; trek tijd uit voor de openbare looproute in plaats van alles vanaf één punt te willen zien.

Voor de historische context ga je naar Waschsalon nr. 2 aan Halteraugasse 7. De vaste tentoonstelling zit in voormalige badruimten en op de verdieping van het vroegere waterreservoir en behandelt Rood Wenen, gemeentelijke woningbouw en arbeiderscultuur. De reguliere openingstijden zijn donderdag 13.00–18.00 uur en zondag 12.00–16.00 uur; toegang is betaald.

Uit het magazine

Verhalen over Karl-Marx-Hof

Redactionele verhalen die rechtstreeks aan Karl-Marx-Hof zijn verbonden.

Er zijn nog geen gepubliceerde verhalen over Karl-Marx-Hof.

Routes van de redactie

Reis via Karl-Marx-Hof

Redactionele routes die Karl-Marx-Hof met andere landen, steden en hotspots verbinden.

Er zijn nog geen gepubliceerde routes via Karl-Marx-Hof.

← Terug naar Oostenrijk