Spittelberg

Oriëntatie

Spittelberg ligt in het fijnmazige stratenpatroon tussen het MuseumsQuartier en het westelijke deel van Neubau. Het was een zelfstandige voorstad tot 1850 en maakt sinds 1861 deel uit van het 7e district. Spittelberggasse en Gutenberggasse vormen de kern, met korte verbindingen naar Breite Gasse, Stiftgasse en Burggasse.

Dit is geen monumentenwijk met één toegang of kaartje. De waarde zit in het stratenpatroon, de gevels en de hoven, niet in een afvinklijst van bezienswaardigheden.

Waarom de wijk er zo uitziet

De grond van het Bürgerspital werd vanaf 1675 opgedeeld in kleine bouwpercelen. Daarop volgde dichte bebouwing: in de 18e eeuw stonden de huizen samengedrukt langs nauwe straten, vrijwel zonder ruimte voor tuinen of erven. Dat verklaart nog steeds de lage, dicht op elkaar staande bebouwing.

Na de verwoesting tijdens het beleg van Wenen in 1683 werd vanaf ongeveer 1695 opnieuw op kleine percelen gebouwd. Vooral in de Spittelberggasse en Gutenberggasse is het barokke karakter herkenbaar, al staan er ook 19e-eeuwse panden tussen. Let op de ingetogen gevels, de korte straatfronten en poorten die toegang geven tot private of semi-private binnenhoven.

Een bruikbare wandeling

Kom vanaf het MuseumsQuartier via Breite Gasse, loop noordwaarts door de Spittelberggasse en keer terug via de Gutenberggasse. De route is kort, maar neem tijd voor etalages en kijk door open poorten zonder woonhoven als openbare attractie te behandelen.

Maak een omweg naar het Amerlinghaus, Stiftgasse 8, met zijn langgerekte binnenhof, galerijen en open trappen. Het bedreigde pand werd in 1975 het middelpunt van protesten voor behoud; later opende het als cultuur- en communicatiecentrum. De bredere actie hield sloopplannen tegen en maakte Spittelberg tot een belangrijk voorbeeld van Weense monumentenzorg.

Winkels, eten en seizoen

Op de begane grond zitten nu cafés, restaurants, galeries, ateliers en zelfstandige winkels. Ga overdag als juist de kleine winkels het doel zijn; zaken en culturele locaties bepalen hun eigen openingstijden. Het historische weefsel blijft, de huurders wisselen.

In de periode voor Kerstmis vindt in de straten de kerstmarkt van Spittelberg plaats. Reken dan op veel meer drukte dan op een gewone doordeweekse dag; het is een tijdelijk evenement en niet het rustigste moment om de architectuur te bekijken.

Bereikbaarheid en lopen

Volkstheater (U2 en U3) is het handigste metrostation; tram 49 en bus 48A stoppen eveneens dichtbij. Ook station MuseumsQuartier aan de U2 is een goede toegang. Loop vanaf beide stations: de wijk is compact en komt het best tot zijn recht te voet.

Draag schoenen met grip. Kasseien en ongelijke ondergrond horen erbij; private poorten en hoven kunnen gesloten zijn. Blijf op openbare doorgangen, tenzij een locatie duidelijk toegang biedt.