Djemaa el Fna, Marrakesh

Het plein

Djemaa el Fna ligt bij de ingang van de medina van Marrakesh, waar de souks uitkomen op een brede, driehoekige open ruimte. Dit is een openbaar plein, geen attractie met toegangspoort: loop erdoorheen, blijf staan waar iets je aandacht trekt en gebruik het als oriëntatiepunt in de oude stad.

De betekenis ligt niet alleen in de plek zelf, maar in de levende gebruiken. De culturele ruimte werd in 2001 uitgeroepen en staat sinds 2008 op de Representatieve Lijst van het Immaterieel Cultureel Erfgoed van de Mensheid van UNESCO.

Van dag naar avond

Overdag is het plein een commercieel kruispunt. Reken op verkopers van fruit en eten, waterdragers, hennaservices en artiesten, naast de constante stroom voetgangers tussen de medina en de omliggende straten.

Na zonsondergang nemen rijen eetstalletjes het open middendeel over. Daaromheen ontstaat een halqa: een kring van luisteraars en toeschouwers rond vertellers, dichters, Amazigh-muzikanten, Gnaoua-artiesten en bespelers van de driesnarige senthir. Verhalen worden gebracht met stem, gebaren en improvisatie; het publiek vormt zich, verschuift en loopt weer verder.

Beste moment

Late middag en vroege avond zijn het meest geschikt. Kom als de stalletjes worden opgebouwd om de verandering van het plein te zien, en blijf tot het donker is voor de volle combinatie van eten en optredens.

In de ochtend is er meer ruimte om je te oriënteren. Rond het middaguur is het plein heet en onbeschut, met weinig schaduw.

Vanaf een caféterras aan de rand zie je de indeling van het plein goed, vooral wanneer de avondstalletjes worden verlicht.

Praktisch op pad

Het plein is vrij toegankelijk en heeft geen vaste route of toegangspoort. Vanuit de medina bereik je het eenvoudig te voet; taxi’s zetten passagiers af in de straten langs de rand.

• Eten: Kijk eerst wat er wordt bereid en vraag de prijs vóór je bestelt.
• Optredens en foto’s: Een close-upfoto of deelname aan een dienst is niet vanzelf gratis. Spreek een bedrag af voordat je een geposeerde foto maakt of henna laat zetten.
• Respecteer de kring: Kijk eerst vanaf de buitenrand. Blijf je bij een optreden, dan past een bijdrage.
• Oriëntatie: Onthoud van welke kant je kwam voordat de avonddrukte toeneemt; het plein is een betrouwbaar herkenningspunt, maar de stalletjes beperken het zicht.

Voor een helder beeld van de medina werkt een bezoek op twee verschillende momenten beter dan alles in één keer proberen te zien.