Van een kleine vissersboot naar de vismarkt van Batumi

De boot komt op hout uit het water

Batumi ligt aan een golf van de Zwarte Zee, in het zuidwesten van Georgië, dicht bij de Turkse grens. De stad was al vroeg een havenplaats. In 1878 ging Batumi van Ottomaans naar Russisch gezag over. Aan de kust bestaan naast het grote havenbedrijf ook kleine vormen van visserij en directe verkoop.

Wie hier een boot naast een stenen loskade verwacht, ziet de verkeerde beweging voor zich. Een reportage over de kleinschalige aanvoer in Batumi toont boten voor drie of vier mensen die met houten glijconstructies naar zee gaan en na terugkeer weer uit het water worden getrokken. De eerste meters van de vangst lopen dus over een houten baan aan de waterkant, niet langs bolders, kranen of een metalen steiger.

Dat onderscheid bepaalt de schaal van het werk. De boot hoeft niet te wachten op een losplaats. Mensen trekken haar op het hout en halen de vangst binnen terwijl het vaartuig laag bij de grond ligt. De overgang van zee naar land bestaat uit een korte strook hout, zakken en gereedschap dat met de handen wordt gebruikt.

De bronnen leggen geen vaste route vast van één specifieke boot naar één kraam. Ze tonen wel de werkvolgorde die de kleine aanvoer draagt: een boot komt uit het water, een net verzamelt vangst, zakken met mosselen worden schoongemaakt en de gesorteerde waar gaat daarna naar een nabijgelegen vismarkt.

Netten en zakken aan de waterlijn

Een schepnet houdt de vangst bijeen voordat het sorteren begint. In de reportage gaan zakken met mosselen van boord; vuil wordt verwijderd voordat de verkoop aan de beurt is. Dat zijn geen grote havenhandelingen, maar een reeks kleine bewegingen: het net optillen, de inhoud uitzoeken, schelpdieren in een zak houden en schoonmaken.

De materialen blijven eenvoudig. Het schepnet voorkomt dat de vangst uit elkaar raakt. Zakken houden de mosselen bij elkaar tijdens het schoonmaken. De houten glijconstructie draagt de boot op het droge. Voor kisten, messen, regen op metaal en een metalen kade is op deze plek geen betrouwbare, plaatsgebonden onderbouwing beschikbaar.

Werkers sorteren een landingsnet naast een boot op houten glijconstructies aan de kust van Batumi.

Na het eerste werk aan de waterkant verschuift de vangst van boot naar vervoer. De reportage beschrijft dat schoongemaakte vis naar de markt gaat, waar zij wordt gesorteerd, gewogen en verkocht. De afstand blijft kort in het verhaal, maar de markt is geen aantoonbaar verlengstuk van dezelfde losplek. Dat verschil voorkomt een verzonnen scène waarin een boot voor de markthal afmeert.

De handen aan de waterlijn doen het grove werk. Ze halen vangst uit het net, verwijderen vuil en verdelen wat bij elkaar is binnengekomen. Pas daarna krijgt de weegschaal een taak. Het gewicht hoort bij de verkoop, niet bij het uit het water halen van de boot.

Van de waterkant naar Baku Street 27

De Batumi Fish Market ligt aan Baku Street 27, aan de noordkant van de stad bij het havengebied. Het gebouw is laag en gelijkvloers. Vanaf de ingang zijn enkele kramen zichtbaar; een lange gang of een grote markthal ligt er niet tussen de deur en de toonbank.

Die kleine ruimte past bij directe verkoop. Vis ligt op ijs, wordt geselecteerd en per gewicht verkocht. Smeltwater van het ijs maakt de vloer nat. Het zichtbare water in de hal komt dus van de koeling onder de vis, niet van een regenbui die op een onbewezen kade slaat.

Een verkoper weegt vis van het ijs op de vismarkt van Batumi aan Baku Street 27.

De markt verkoopt verse Zwarte-Zeevis, maar de naam van de markt vertelt niet alles over de herkomst op de toonbank. Er ligt ook ingevoerde en diepgevroren waar. Een vis die hier wordt gewogen, hoeft daarom niet uit een kleine boot in de baai van Batumi te komen.

Voor de kleine aanvoer uit de reportage blijft de markt het logische publieke eindpunt: na het schoonmaken aan de waterkant volgt wegen en verkopen bij een kraam. De markt maakt de band tussen de kust en de stad zichtbaar zonder een groot overslagterrein te suggereren.

IJs, weegschaal en schaar

Op de kraam verandert de volgorde opnieuw. Eerst selecteert een verkoper de vis. Daarna gaat hij op de weegschaal en wisselt hij van eigenaar. De ijslaag houdt de waar koel; het smeltwater verspreidt zich over de vloer van de kleine marktruimte.

Wie vis koopt, kan die ter plekke laten schoonmaken en snijden. De gedocumenteerde reportage noemt daarbij een schaar waarmee vis wordt opengesneden voordat de ingewanden worden verwijderd. Na het schoonmaken kan vis op metalen spiesen worden geschoven om te roken. Het metaal hoort hier bij de verdere verwerking, niet bij de waterkant waar de kleine boot op hout wordt getrokken.

De ruimte houdt die handelingen dicht bij elkaar. Een vis gaat van ijs naar weegschaal, van weegschaal naar de koper en, wanneer die dat vraagt, naar de plek waar hij wordt schoongemaakt. De enkele kramen in het gelijkvloerse gebouw maken van de markt geen doolhof maar een klein verkooppunt voor vis die per gewicht wordt verkocht.

Praktisch: de vismarkt aan Baku Street 27 ligt in Boni-Gorodoki. Vis wordt er per gewicht verkocht en kan ter plekke worden schoongemaakt. Betrouwbare, eenduidige openingstijden zijn niet beschikbaar.

Wanneer de vangst naar de markt is vertrokken, ligt de boot weer op de houten glijconstructie. Naast het hout blijft het geleegde landingsnet achter.