Van Alice Springs naar de kloven van Tjoritja

Langs de ruggen van Tjoritja

Larapinta Drive loopt westwaarts vanuit Alice Springs langs de lange ruggen van Tjoritja.

Vanuit Alice Springs loopt Larapinta Drive westwaarts langs smalle, oude bergruggen. Na Simpsons Gap gaat de route via Larapinta Drive en Namatjira Drive verder. Tjoritja strekt zich 161 kilometer ten westen van de stad uit.

Die ruggen zijn de afgesleten resten van veel hogere bergen. Tijdens de Alice Springs-orogenese, ongeveer 340 tot 310 miljoen jaar geleden, perste druk oude gesteentelagen samen. De lagen plooiden, braken en schoven omhoog. Meer dan 300 miljoen jaar verwering verwijderde daarna een groot deel van het hoogland. De sterk verkiezelde, kwartsrijke lagen bleven als kammen en wanden staan.

De lagen begonnen nog veel eerder als kwartsrijk zand in een ondiepe getijdenzee. Stromend water legde zandbedden, schuine lagen en ribbels neer; later verhardde het zand tot de gesteentepakketten die nu de Heavitree Formation heten.

Regenwater volgde daarna breuken, spleten en andere zwakke plekken. Afwateringslijnen sleten daar de gaps en gorges uit. In beschutte geulen, bij bronnen en rond poelen groeien planten die de open, droge ruggen niet verdragen.

Tjoritja is ook Arrernte Country, gevormd door voorouderlijke wezens. De namen van kloven en waterplaatsen horen bij verbonden verhalen, verantwoordelijkheden en Dreaming-paden.

Rungutjirpa bij Simpsons Gap

Simpsons Gap ligt ongeveer achttien kilometer ten westen van Alice Springs. De korte wandelpaden lopen door grasland en struikgewas naar een opening tussen steile rotswanden. Langs het pad staan mulga en oude ghost gums. Aan de voet van de kloof ligt een permanente waterpoel.

De kloof laat de werking van water helder zien. Een afwateringslijn volgde een zwakke plek dwars door een harde, kwartsrijke bergrug. Het resistente gesteente sleet langzamer dan het zachtere materiaal eromheen, waardoor de wanden steil bleven. Sterke verkiezeling heeft veel fijnere sporen van de oorspronkelijke zandlagen uitgewist.

De waterplaats en de beschutte kloof herbergen meer dan veertig zeldzame plantensoorten. Rond dageraad en schemering kunnen zwartvoet-rotswallaby’s bij de poel en op de rotshellingen verschijnen. Mensen wandelen en picknicken hier, of komen via het verharde fietspad naar de kloof. Zwemmen in de poel is verboden.

De Arrernte-naam voor Simpsons Gap is Rungutjirpa. Meerdere Dreaming-paden en verhalen komen hier samen. Een publiek gedeelde vertelling noemt de kloof als woonplaats van reusachtige goanna-voorouders. Bij de waterplaats blijven bezoekers op de paden en kijken zij vanaf de oever naar de poel.

Angkerle: een smalle spleet in de rots

Verder westwaarts ligt Standley Chasm op Aboriginal land naast het nationale park. De Western Arrernte beheren de plek via de Iwupataka Land Trust en gebruiken de naam Angkerle. De langere naam Angkerle Atwatye betekent ‘Kloof van Water’.

Het pad volgt een ravijn langs een kreekbedding en inheemse gombomen. Bronnen en door regen aangevulde poelen voeden varens, MacDonnell Ranges-cycaden en hoge gommen. Vogels gebruiken de begroeiing en het water langs de aanloop. De kloof vernauwt zich uiteindelijk tot ongeveer drie meter, tussen wanden van circa tachtig meter hoog.

In de nauwe doorgang staan de oude lagen bijna rechtop. Donkere en lichte banden vormen gekantelde sedimentlagen; sommige bewaren nog ribbelsporen uit de oude zee. Een dolerietgang drong hier ongeveer 800 miljoen jaar geleden door het kwartsrijke gesteente. Dat vulkanische gesteente sleet later vrijwel geheel weg. Regen en vloedwater verdiepten de opening verder.

De noord-zuidrichting van de kloof bepaalt het licht. Rond het middaguur valt de zon rechtstreeks tussen de wanden, zodat de verticale lagen scherp zichtbaar worden.

Angkerle is een belangrijke vrouwenculturele plaats van de Western Arrernte; bepaalde geboorteplaatsdelen zijn niet toegankelijk voor mannen. Bezoekers volgen de aangegeven toegang en laten planten, dieren en gesteente liggen. Wie culturele duiding zoekt, kan een begeleide wandeling met een lokale Aboriginal-gids boeken.

De rit in het kort

Simpsons Gap ligt achttien kilometer, of ongeveer twintig minuten rijden, van Alice Springs. Ormiston Gorge ligt 135 kilometer westelijk. Beide haltes zijn via verharde wegen bereikbaar en bezoekers van buiten het Northern Territory hebben een NT Parks Visitor Pass nodig, vanaf A$10 per volwassene voor één dag. Angkerle ligt circa veertig minuten van Alice Springs. Toegang kost A$12 per volwassene; kaartjes zijn online en bij aankomst verkrijgbaar. De kloof is maandag tot en met zaterdag open van 8.00 tot 17.00 uur en zondag van 8.00 tot 14.00 uur, met de laatste toegang een halfuur voor sluiting. Voor een gewoon dagbezoek staat geen reservering vermeld. Voor kampeerplaatsen is vooraf online boeken wel nodig. Controleer voor vertrek de actuele openstelling, want brand, hoog water of onderhoud kunnen toegang veranderen.

Kwartatuma: afdalen naar de grote waterpoel

River red gums staan langs de waterpoel onder geplooide kwartsietwanden in Ormiston Gorge.

Namatjira Drive loopt verder naar Ormiston Gorge, aan de rand van Ormiston Pound. Bergruggen sluiten daar een ruime kom in. Dikke platen kwartsiet liggen geplooid en over elkaar geschoven in de hellingen en wanden.

De schaal verschilt sterk van Angkerle. Rotshellingen dalen hier af naar de vlakke bodem van de Pound, waarna de kloof een doorgang door de rug vormt. Breuken en kwartsaders in de wanden ontstonden onder druk tijdens de vervorming van het gesteente. Afstromend water volgde zo’n verzwakte doorgang en sneed de gorge uit.

Kwartatuma is de Western Arrernte-naam voor Ormiston Gorge. Een publiek gedeelde Dreaming-vertelling gaat over emoes die uit het oosten kwamen en een man die op hen jaagde. Mensen gebruikten de kloof van oudsher voor voedsel, jacht en beschutting.

De bijna permanente waterpoel kan aan de zuidkant, wanneer hij vol is, tot veertien meter diep zijn. Langs de kloof groeien river red gums. Beschutte delen houden relictplanten uit een natter verleden vast; in dit gebied leven ook de long-tailed dunnart en central rock-rat.

Een korte, grotendeels vlakke en verharde wandeling eindigt bij het water. Zwemmen mag in de aangewezen zone. Het diepe water is zeer koud en onder het oppervlak liggen stammen en rotsen, waardoor springen en duiken niet zijn toegestaan.

De langere Pound Walk stijgt over de rotshellingen van de Heavitree Range, daalt af naar de vlakke kom en keert door de gorge terug. Onderweg liggen stenen met versteende ribbelpatronen van de zee die hier ooit zand verplaatste. Het pad komt tussen de kwartsietwanden uit bij de donkere waterpoel en de river red gums langs de oever.