Acht eilanden voor wandelaars, fietsers en rustige omwegen

Schiermonnikoog: fietsen tussen dorp, duin en wad

Een fietser volgt een duinroute op Schiermonnikoog, met het dorp in de verte.

Op Schiermonnikoog liggen wad, duinen, vochtige duinvalleien, bos en strand dicht bij elkaar. Een tocht naar de Kobbeduinen combineert fietsen met lopen; langere wandelingen gaan verder door de duinen en over het strand. De routes zijn op voetgangers en fietsers ingericht. Wind, zee en stuivend zand vormen de kust nog steeds, terwijl een groot deel van het eiland in het nationale park ligt.

Ook het dorp draagt de sporen van die beweeglijke kust. Na de stormvloeden van 1717 en 1720 verlieten bewoners de oudere nederzetting aan de westkant. Vanaf 1756 bouwden zij oostelijker een nieuw dorp. Drie evenwijdige streken en de brede ruimte tussen Middenstreek en Langestreek geven het centrum zijn heldere vorm. Langs de straten staan lage, diepe huizen met geknikte gevels. Sommige woningen hebben een uitgebouwd lytj hús, dat als zomerkamer diende.

Bornholm: een fietsronde langs rotsen en havens

Nationale Fietsroute 10 vormt een lus van 104,5 kilometer langs de kust van Bornholm. In het noorden remmen steile klimmetjes, grind en bospaden de vaart. In het vlakke zuiden loopt het asfalt lichter richting Dueodde en Rønne. Een meerdaagse indeling laat tijd voor de vissershaven en rokerij van Hasle, de ruïne van Hammershus boven zee en de steile straatjes van Gudhjem naar de haven.

Delen van het kustpad volgen voormalige reddingspaden. Reddingsploegen gebruikten die om gestrande schepen en reddingsstations te bereiken; nu lopen wandelaars er langs kliffen, bos, stranden en vissersplaatsen. Landinwaarts staan vier middeleeuwse ronde kerken: Østerlars, Olsker, Nyker en Nylars. De gebouwen dienden voor eredienst én als verdedigbare schuilplaats bij dreiging vanaf zee.

Île de Bréhat: te voet naar de granieten noordpunt

De boot uit l’Arcouest legt aan bij Port-Clos. Daarna gebruiken wandelaars en fietsers de paden samen met tractors en dienstvoertuigen; gewone auto’s ontbreken. Van de zuidpunt naar de Phare du Paon in het noorden is het slechts 3,5 kilometer. Bewoonde tuinen gaan onderweg over in rotsen en open kust.

Een dijk uit het einde van de zeventiende eeuw verbindt de twee hoofdeilanden. Langs het water staan kademuren, vuurtorens, een seinpost en reddingshuisjes. Handel, visserij en de lastige vaarwegen tussen de rotsen verklaren die maritieme bouwsels. Bij de getijdenmolen van Birlot maalden eilanders vanaf 1633 graan met het verschil tussen eb en vloed. Ook nu beïnvloedt het getij de wandeling tussen aanlegplaatsen.

La Gomera: oude paden door ravijnen en nevelbos

Op La Gomera verbinden oude voetpaden ravijnen, palmen, gehuchten en landbouwterrassen. Bewoners gebruikten deze lijnen eeuwenlang op de steile vulkanische hellingen. In Garajonay gaan korte gemarkeerde wandelingen door vochtig laurierbos. Lange rondes kosten door hoogteverschillen en terrein meer tijd en kracht.

Mist, bronnen en beken houden het centrale hoogland vochtig. Daar groeit laurierbos, een restant van warme bossen die vroeger in grote delen van Europa en Noord-Afrika voorkwamen. Het pad van Arure via Las Hayas en El Cercado naar Chipude laat zien hoe waterwerken terrassen voor aardappelen, graan en wijn mogelijk maakten. In El Cercado houden vrouwelijke pottenbakkers een handgevormde keramiektechniek van vóór de Spaanse komst in stand. Bij Igualero herinnert een monument aan de silbo gomero, de fluittaal waarmee bewoners over ravijnen communiceerden.

Gozo: kalksteen tussen dorpsplein en baai

Buiten Victoria liggen op Gozo landelijke kernen rond kerkpleinen. Bouwers gebruikten lokale kalksteen voor huizen, kerken en gebeeldhouwde balkons; andere balkons kregen beschilderd hout. Vanuit Ta’ Sannat loopt een pad langs voormalige kalksteengroeven, die nu als akkers dienen, naar de klifranden van Ta’ Ċenċ. Een smalle vallei daalt af naar de rotsige inham Mġarr ix-Xini.

Aan de noordkust liggen gekleurde luzzus in de kleine haven van Marsalforn. Bij Il-Menqa verzorgen vissers netten en lossen zij vangst. De kustweg naar Qbajjar en Xwejni loopt langs zoutpannen. De langere Saltpans Walk verbindt deze kust met Victoria en de Għasri-vallei. Dorpsplein, akkers en zee passen hier in één wandeldag.

Vis: wijngaardmuren en vissersbaaien

Op de hellingen van Vis liggen kilometers droge stenen muren, terrassen, omheiningen en hopen losse steen. Boeren maakten zo grond vrij voor wijnstokken. Rond Komiža vormden visserij, wijnbouw en handel de plaatselijke economie. In 1870 stond er al een visconservenfabriek. De falkuša, een traditioneel type vissersboot, bleef er tot halverwege de twintigste eeuw in gebruik.

Een havenwandeling, ansjovis op het bord of een georganiseerde tocht met een falkuša sluiten aan op die geschiedenis. Verderop liggen drie heel verschillende baaien: ronde, zilverachtige kiezels bij Srebrna, zand bij Stončica en een kiezelstrand tussen kliffen bij Stiniva. In Rukavac lossen vissersboten hun vangst bij de betonnen pier. Kappen en het eilandje Ravnik beschutten de baai tegen zuidenwind.

São Miguel: lopen langs kraterwater en theevelden

Vanaf Mata do Canário volgt een pad de rand van de 5,3 kilometer brede caldeira van Sete Cidades. De krater ontstond door het instorten van een oudere vulkaankegel en bevat de meren Azul, Verde, Santiago en Rasa. Wandelaars passeren een stenen aquaduct met negen bogen, lopen over puimsteen en dalen langs een drinkbak voor rundvee af naar Lagoa Azul en het dorp.

Bij Lagoa do Fogo volgt het pad watergoten en inlaten in de steile Ribeira da Praia-vallei. De bronnen leveren mede drinkwater aan Ponta Delgada; langs de goten kan de bodem modderig zijn. De lus van 3,3 kilometer bij Chá Gorreana loopt door theestruiken, langs weilanden, akkers en een stenen brug. De fabriek verwerkt sinds 1883 groene en zwarte thee. Daar zijn het verwelken, rollen, oxideren en drogen van de bladeren te zien. In Rabo de Peixe keren traditionele gekleurde houten boten terug naar de haven, waar vissers vangst lossen en netten klaarmaken voor een volgende uitvaart.

De acht verbindingen in één keer geregeld

Schiermonnikoog heeft een dagelijkse veer vanaf Lauwersoog; voetgangers en fietsers reserveren sinds 2026 zowel heen- als terugvaart. Bornholm bereik je vanuit Ystad per snelle veer en Île de Bréhat jaarrond vanuit l’Arcouest. Dagelijkse rechtstreekse boten varen van Los Cristianos op Tenerife naar La Gomera; Gozo heeft een jaarrondverbinding tussen Ċirkewwa en Mġarr. Vis is jaarrond per veer vanuit Split bereikbaar. Voor São Miguel vlieg je naar Ponta Delgada, vaak via Lissabon of Porto. Yakushima heeft vanuit Kagoshima een jetfoil en een gewone veer; reserveren is vooral nodig voor de jetfoil en voor voertuigen op de veer.

Yakushima: van de haven het natte bos in

Een veerboot meert aan in Miyanoura, onder lage huizen en beboste hellingen.

Yakushima stijgt vanaf de kust op naar een dicht bebost binnenland. De Miyanoura-dake bereikt 1.936 meter, terwijl een ringweg langs kustdorpen, stranden en watervallen loopt. Op de hellingen valt jaarlijks meer dan 8.000 millimeter regen. Voedselarme grond en langzame groei geven oude ceders dichte jaarringen en veel hars; alleen natuurlijke ceders van meer dan duizend jaar heten yakusugi.

Shiratani Unsuikyō biedt kortere wandelingen door gemengd naald- en loofbos, langs mos en granieten bergbeken. Bij hoge waterstand kunnen oversteekplaatsen sluiten. In Yakusugi Land lopen paden van verschillende lengtes langs oude ceders en stobben uit de tijd van de houtwinning. De lange tocht naar Jōmon-sugi eindigt bij een kijkplatform, zodat wandelaars niet tussen blootliggende wortels komen.

De ferry meert af bij Miyanoura of Anbo. Voor de lage havenrand staan de eerste huizen; daarachter rijst meteen een donkere, steile bergmassa op uit nat subtropisch groen. Beken en watervallen trekken lichte strepen door de hellingen.