Van de CN Tower naar de eilanden: vijf keer Toronto van dichtbij

De CN Tower maakt de stadskaart zichtbaar

Bezoekers kijken vanaf het observatiedek van de CN Tower uit over de haven en Lake Ontario.

Begin hoog. De CN Tower staat tussen de voormalige spoorwegterreinen ten zuiden van het centrum, op grond die Toronto ooit op Lake Ontario won. De stad schoof hier letterlijk op naar het water, waarna sporen, loodsen en rangeerterreinen de oever vulden. Dat verleden verklaart waarom spoorlijnen, hoogbouw, stadiondaken, havenkommen en eilanden vanaf de toren zo helder naast elkaar liggen.

Canadian National bouwde de toren niet als monument, maar als antwoord op een technisch probleem. Nieuwe wolkenkrabbers verstoorden in de jaren zestig radio- en televisiesignalen, waarna in 1973 de bouw van een veel hogere zendmast begon. De CN Tower ging in 1976 open voor publiek en zendt nog altijd televisie en FM-radio uit.

De constructie vertelt dat verhaal zonder omhaal. Drie gebogen steunarmen omklemmen een zeshoekige betonnen kern, die naar boven smaller wordt en eindigt bij een pod met zeven verdiepingen. Staalkabels in het beton geven de toren genoeg flexibiliteit om wind op te vangen. De lift gaat naar het hoofddek op 346 meter, achter hoge glaswanden met zicht op het stratenraster, de binnenhaven en Lake Ontario. Een verdieping lager ligt een glazen vloer tussen schoenen en straat. Wie de hoogte niet genoeg vindt, kan buiten een gezekerde EdgeWalk rond de pod maken.

Met de veerboot naar Toronto Islands

Aan Queens Quay vertrekt de veerboot naar Toronto Islands, over de beschutte binnenhaven. Tijdens de korte overtocht komt er water en afstand tussen de toren en de oever. Aan de overkant staat de CN Tower als hoogste naald boven de stad, met veerboten en pleziervaartuigen op de haven ertussen.

De eilanden begonnen als een zandtong. Wind en golven voerden materiaal vanaf de Scarborough Bluffs aan, totdat een zware storm in 1858 bij het huidige Cherry Beach een opening sloeg. Baggerwerk, kades en golfbrekers hielden de Eastern Gap daarna open voor scheepvaart. Toronto vulde delen van de eilandengroep aan, maar bij Ward’s Island en Hanlan’s Beach liggen nog natuurlijke duinsystemen.

Tussen de noordelijke binnenhaven en de open horizon van Lake Ontario liggen vijftien eilanden met kanalen, lagunes, stranden, paden en twee woonbuurten. Wandelaars en fietsers volgen verharde en onverharde routes of nemen de boardwalk langs het meer. Kano’s en kajaks gaan de smallere lagunes in; stranden, een pier en picknickplekken bieden ruimte voor een pauze.

Inheemse gemeenschappen kennen deze plek al generaties lang betekenis toe. Later kwamen er zomerhuisjes en recreatievoorzieningen, terwijl Hanlan’s Point een belangrijke ontmoetingsplek voor de queer gemeenschap werd. Op de terugvaart groeit hetzelfde stadsprofiel weer uit het water. Dat is het aardige van een veerboot: de overtocht duurt kort, maar de skyline krijgt eindelijk de ruimte.

Eten aan de toonbank van St. Lawrence Market

St. Lawrence Market ligt bij Front Street East en bestaat uit South Market, North Market en St. Lawrence Hall. Toronto wees deze plek in 1803 aan als officieel marktblok, waar boeren uit de omgeving voedsel en goederen aan stadsbewoners verkochten.

In de South Market gaat die handel door op twee niveaus. Verkopers leggen groente, fruit, vlees, vis, brood, granen en zuivel achter hun toonbanken; andere zaken bereiden complete maaltijden. Carousel Bakery maakt er een peameal-baconsandwich, terwijl een andere kraam fish-and-chips en verse zeevruchten verkoopt. Eerst een ronde maken en daarna kiezen werkt hier beter dan met een strak plan binnenstappen. Zelfs een boodschappenlijst verdient soms enig uitstel.

Op zaterdag brengen producenten uit Zuid-Ontario hun seizoenswaar naar de Farmers’ Market in de North Market. Op zondag nemen antiquairs de hal en het omliggende plein over. Ook de gebouwen tonen hoe handel en stadsbestuur hier lang door elkaar liepen. De gevel van de South Market stamt uit 1845, toen het gebouw onder meer Toronto’s eerste stadhuis, een raadzaal, een politiebureau en een cel huisvestte. In de oude raadzaal zit nu de Market Gallery.

Langs ketels en pakhuizen in het Distillery District

Het Distillery District is het voormalige fabriekscomplex van Gooderham & Worts. Het bedrijf begon in 1832 als korenmolen aan de baai en stookte vanaf 1837 overtollig graan tot whisky. De distilleerderij sloot pas in 1990.

De gebouwen maakten ooit deel uit van één productieketen. De Stone Distillery, bakstenen mouterij, ovens, werkplaatsen en pakhuizen dienden voor productie, opslag en export. Ronde vensters, schoorstenen, zadeldaken en siermetselwerk geven elke gevel een eigen vorm. Hoog aangebrachte leidingen en loopbruggen verbonden vroeger de verschillende werkzaamheden.

Sinds 2003 gebruiken galeries, ateliers, theaters, winkels, cafés en restaurants de oude bedrijfsruimten. Bij de ingangen vermelden plaquettes het bouwjaar en de oorspronkelijke functie van gebouwen. Verderop staan distilleerapparatuur, vatstellingen, kuipersgereedschap en een stoompomp uit 1895. De autoluwe straten maken rustig rondkijken eenvoudig, al blijven de historische kasseien op sommige plekken behoorlijk ongelijk.

Praktisch: tickets, markt en tram

Voor de CN Tower is een tijdslot verplicht; reguliere volwassenentoegang kost C$47 exclusief belasting. Controleer voor vertrek de actuele openingstijden. Veerboten naar Toronto Islands vertrekken vanaf Jack Layton Ferry Terminal en varen het hele jaar; een volwassen retour kost C$9,57. Wie online koopt, kan een aparte wachtrij gebruiken. St. Lawrence Market vraagt geen entree en sluit op maandag; de Farmers’ Market vindt op zaterdag plaats. Het Distillery District heeft evenmin algemene entree en tram 504A rijdt naar Distillery Loop. Het ROM is doorgaans dinsdag tot en met zondag geopend en hanteert prijzen per datum. De ingang aan Bloor Street is tijdelijk dicht; bezoekers gebruiken de Weston Entrance aan Queen’s Park, vlak bij metrostation Museum.

Onder een dinosaurus in het Royal Ontario Museum

Bezoekers staan onder de torenhoge Futalognkosaurus in de Currelly Gallery van het Royal Ontario Museum.

Vanaf Museum Station ligt het Royal Ontario Museum aan Queen’s Park. Het opende in 1914 en beheert 18 miljoen kunstwerken, cultuurhistorische objecten en natuurhistorische specimens, verdeeld over veertig zalen en expositieruimtes. Twee of drie afdelingen vormen een verstandiger plan dan een dappere aanval op alles.

Buiten staat het historische gebouw naast de Michael Lee-Chin Crystal van Daniel Libeskind. De uitbreiding uit 2007 bestaat uit vijf kruisende, zelfdragende prisma’s, bekleed met glas en warm-zilverkleurig geborsteld aluminium. Alleen bruggen verbinden de hoekige nieuwbouw met het oudere museum. Binnen openen bruggen, vensters en het atrium zichtlijnen naar de gerestaureerde gevels.

De dinosauruszalen tonen onder meer een T. rex, de grote Barosaurus Gordo en fossielen uit Alberta. Op de hoofdverdieping behandelt de Daphne Cockwell Gallery met meer dan duizend kunst- en erfgoedobjecten reizen, dagelijks leven, spiritualiteit en hedendaagse kunst van First Peoples. Indigenous talen, muziek en performances maken deel uit van de presentatie.

Bij de balie in de Currelly Gallery liggen kaarten en routes voor een zelfstandig bezoek. Daar steekt de enorme Futalognkosaurus boven de binnenkomende bezoekers uit: eerst de lange nek, dan de ruggenwervels, en pas daarna de museumzaal die eromheen verdergaat.