Onder de roep van de indri in Andasibe

Een regenwoud tussen ravijnen en boomvarens

Een indri klemt zich hoog tegen een stam in het regenwoud rond Andasibe.

Andasibe ligt in het oostelijke regenwoud van Madagaskar, op een hoogte waar de lucht koeler en vochtiger is dan in het laagland. In Réserve Spéciale d’Analamazaotra loopt het terrein van ongeveer 900 tot 1.050 meter. Heuvels en plateaus worden er doorsneden door ravijnen, beken en moerassige stukken.

Rond Andasibe valt jaarlijks circa 1.400 millimeter regen. Een echte droge tijd ontbreekt. Het bos blijft daardoor dicht en groen, met een gesloten boomlaag, mossen, varens, lianen en orchideeën eronder. In de diepere valleien van Mantadia liggen rivieren en watervallen in hetzelfde vochtige middelhoge bos.

Dit is het leefgebied van de indri. Overdag beweegt hij hoog tussen de bomen, vaak via verticale stammen. Een aaneengesloten kroonlaag levert voedsel en vormt ook de route waarlangs een familiegroep zich verplaatst.

Vanaf het pad reikt het zicht zelden ver. Wortels, lage begroeiing en stammen vullen de voorgrond. Een indri kan al hoorbaar zijn terwijl hij hoog in de kroonlaag nog uit beeld blijft.

Een familie zingt haar grenzen

De roep van een indri is geen losse kreet. Een zangpartij begint met ruwe tonen en gaat over in lange, gemoduleerde noten die in dalende reeksen klinken. Verschillende dieren laten hun stemmen soms over elkaar vallen. Zo ontstaat een duet of klein koor.

In de vroege ochtend is de kans op zang het grootst. Een lokale gids kan de richting van de roep bepalen en daarna de hoge stammen afzoeken naar beweging in het bladerdak.

Indri’s leven doorgaans in familiegroepen van twee tot zes dieren, meestal een paar met jongen. Zo’n familie houdt jarenlang een grotendeels stabiel territorium aan, met weinig overlap met de buren. De zang maakt op afstand duidelijk dat een bosvak bezet is.

Bij een ontmoeting aan de grens klinkt het koor langer en onrustiger, met sterke overlap tussen de stemmen. De dieren kunnen zo een conflict afhandelen zonder een gevecht. Wanneer groepsleden elkaar niet zien, helpt een andere zangvorm hen weer samen te komen.

Indri’s onderscheiden bekende buren van onbekende groepen. Op zang van onbekende dieren reageren ze sneller en vaker door te naderen dan op de roep van vertrouwde buren. Een antwoord uit een andere richting is dus geen echo, maar contact tussen families die hun afstand met geluid regelen.

Bladeren zoeken in de kroonlaag

Wie een groep vindt, ziet vaak eerst een donker lichaam tegen een stam of een hand die een tak naar zich toehaalt. Indri’s eten vooral jonge bladeren. Bloemen, vruchten en zaden vullen het menu aan, afhankelijk van wat het bos draagt. In Mantadia behoren laurierachtigen tot hun voedselplanten.

Een dier kan lang op één plek eten. Daarna klemt het zich rechtop aan een stam, klimt omhoog of springt naar een volgende steun. Tussen het eten en de korte verplaatsingen rusten indri’s op takken. Die afwisseling maakt rustig kijken vanaf het pad mogelijk, zonder onder de dieren te gaan staan.

De soort eet delen van tientallen plantensoorten en is afhankelijk van gevarieerd, aaneengesloten bos. De indri geldt hier niet simpelweg als zaadverspreider. Onderzoek in Mantadia beschrijft hem als zaadpredator, omdat hij voedsel volledig fijnkauwt.

Een open perceel tussen twee bosresten onderbreekt daarom meer dan het uitzicht. Het haalt voedselbomen en doorgangen weg uit het leefgebied van een dier dat vrijwel geheel in bomen leeft.

Met een gids in het bos

Een lokale gids volgt niet alleen een roep. Een bekende voedselboom, een kleine beweging tussen bladeren of de rustplek van een familie kan genoeg zijn om dieren op afstand te vinden. De gids houdt een groep bezoekers op één route, in plaats van mensen door de ondergroei te laten verspreiden.

Dat heeft een gewoon, zichtbaar gevolg. Indri’s kunnen blijven eten, rusten of zingen wanneer bezoekers op het pad blijven en afstand houden. Een verrekijker of telelens brengt de kroonlaag dichtbij zonder dat mensen onder een voedselboom hoeven te lopen.

Voer, roep of raak een indri niet aan. Laat de gids tempo en afstand bepalen. Dan houdt de familie zelf de keuze om een tak vast te pakken, te rusten of naar een volgende stam te springen.

Zaailingen tussen oude bosranden

Rond Andasibe liggen beschermde bossen naast landbouwgrond, voormalige weiden en stukken met eucalyptus. Ontbossing heeft delen van het woud opgedeeld in losse bosresten. Boomlevende dieren kunnen daardoor minder makkelijk tussen die resten bewegen.

Lokale teams werken ook buiten het oudere bos. Association Mitsinjo verzamelt zaden, kweekt inheemse bomen en plant jonge exemplaren op aangetaste grond. Sommige soorten dragen vruchten die vogels, vleermuizen en lemuren aantrekken. Die dieren kunnen weer andere zaden naar de aanplant brengen.

Tussen Analamazaotra en Andasibe-Mantadia laat een corridor het verschil in leeftijd zien. Jonge inheemse aanplant staat er tussen oudere bosranden, maar vormt nog geen hoge, gesloten kroonlaag. Kleine lemuren gebruiken delen van de verbinding al. Voor indri’s blijft bestaand volwassen regenwoud onmisbaar.

Gidsenwerk, boomkwekerijen, monitoring en natuureducatie leveren in Andasibe lokaal werk op en verbinden inkomsten aan het levende bos. Bezoekers kunnen dat werk op grondniveau zien: zaailingen in een kwekerij, jonge bomen op voormalige weiden en mensen die de aanplant controleren.

Praktisch naar Analamazaotra en Mantadia

Analamazaotra is compact en past bij een kortere wandeling met de indri als hoofdzaak. Indri 1 geldt als gemakkelijk en Indri 2 als gemiddeld zwaar. Mantadia is groter en heuvelachtiger, met vochtige routes langs rivieren en watervallen. Rianasoa en Chute Sacrée zijn lichte opties; Tsakoka heeft steile hellingen.

In beide parken is een erkende lokale gids verplicht. Het bezoekerscentrum regelt gidsen en toegang. Een lokale vermelding noemt 45.000 ariary entree voor buitenlandse volwassenen en 25.000 ariary voor kinderen, exclusief gids. Tarieven en openingstijden kunnen veranderen, dus vraag bij het bezoekerscentrum of je accommodatie naar het bedrag en vertrekuur van die dag. Van mei tot oktober zijn de wandelomstandigheden doorgaans gunstiger; tussen november en april valt vaker regen. Schoenen met grip en een waterdichte laag passen in elk seizoen bij dit terrein.

Onder de eerste zang

Een lokale gids kijkt omhoog naar een indri hoog in het bladerdak van Andasibe.

Vroeg in de ochtend houdt een gids halt op het pad en zoekt langs de stammen naar de richting van een roep. Hoog in de kroonlaag kan een indri rechtop tegen een stam zitten, terwijl een jong dier vanuit dezelfde boom aan het koor deelneemt. De lange noten dalen door de vochtige boomlagen. Verderop antwoordt een andere familie.