De laatste meters van een pirogue in Soumbédioune

Tussen de Atlantische Oceaan en de markt

Lange, smalle houten pirogues komen vanaf de Atlantische kust op Soumbédioune af. Lange golven kunnen de lichte rompen optillen; wind, golven en stroming werken mee op de nadering naar het strand. Buitengaats klinken een motor, fluitende wind en meeuwengekrijs.

Op het zand staan al pirogues in rijen. Groen, geel en rood bedekken de lange rompen, naast opschriften, scheuren en herstelde plekken in het hout. De boten zijn uitgeholde stammen, lang en smal gebouwd voor het werk op zee.

Soumbédioune was al een Lébou-vissersplaats voordat Dakar zich tot hoofdstad uitbreidde. De visserij bleef de voornaamste activiteit aan dit deel van de Corniche Ouest, ook nadat er in 1961 een ambachtsdorp naast de aanlegplaats kwam. Hier liggen strand, aanlegplaats en markt daarom dicht op elkaar. Vis gaat uit de pirogues naar een markt op enkele meters van de kade.

Verf op een werkboot

De verf maakt de rompen herkenbaar, maar staat niet los van het werk. In Soumbédioune dragen pirogues onder meer Allah, zegenformules in het Wolof, bijnamen en verwijzingen naar de thuishaven. Op plaatselijke boten zijn ook leeuwen en zwaardvissen vastgelegd.

Groen, geel en rood keren vaak terug als kleuren van de Senegalese vlag. De eigenaar bepaalt echter zelf de verdere beschildering. Langs de Senegalese kust komen ook religieuze teksten, namen van familieleden, afbeeldingen van spirituele leiders en voetbalemblemen voor.

Een plaatselijke schilder schuurt een herstelde, beschilderde pirogueromp in Soumbédioune.

Een witte grondlaag en latere verflagen helpen het hout waterbestendig te houden. Daarna zetten schilders woorden en figuren op de romp. In Soumbédioune worden boten geschuurd, geverfd en gedecoreerd als onderdeel van het onderhoud. De verf sluit reparaties niet uit. Naden, krassen en herstelde delen blijven zichtbaar tussen de kleuren.

Kratten, netten en rook bij de markt

Na een landing verschijnen viskratten snel op het strand. Verkopers gaan naar de pas aangemeerde boot en vrouwen dragen kratten met geloste vis op het hoofd naar de kramen van de aangrenzende markt.

Een visser komt met blote voeten en een emmer in het verse zand aan. Bij de markt zetten vrouwen houten tafels klaar, leggen vis uit en schubben de verse aanvoer. Andere verkopers lopen met vis in de hand langs het strand.

Tussen de stilliggende pirogues herstellen kinderen netten en maken zij vislijnen gereed. De bronnen plaatsen dat werk niet als vaste eerste stap van een landing, maar wel op dezelfde werkplek. De netten liggen dus tussen de boten terwijl kratten naar de markt gaan.

De vismarkt kreeg in 2024 overdekte kramen en opslag voor verkoopsters en vrouwen die vis verwerken. Op en naast het strand blijven verkoop, schubben, dragen en bereiding zichtbaar.

Bij een deel van de markt bereiden vrouwen verse vis boven hete kolen. Elders gaat vis door bloem en daarna in olie in een pan op het vuur; rook heeft daar zinken wanden en stukken piroguehout zwart gemaakt. Kleine eetstalletjes tussen strand en straat geven ook rook af. Die rook komt hier van kolen, vuur en bakpannen, niet automatisch van het roken van vis.

De romp over het zand

De boot bereikt de oever, maar staat nog niet tussen de andere pirogues. Onder de romp leggen werkers grote harde kunststof cilinders. Daarna duwt een groep de houten boot over die rollen verder het zand op. Andere beschrijvingen noemen boomstammen of lege metalen vaten als rollen.

Werkers duwen een beschilderde pirogue over rollen op het zand van Soumbédioune.

De bronnen beschrijven geen touwen bij deze verplaatsing. Zij laten duwkracht en rollen zien. Een groep van hoogstens tien mensen kan tegelijk tegen de pirogue duwen. Soms begeleiden gezang, muziek of een djembe dat gezamenlijke werk.

De boot schuift in korte stukken over het zand, langs kratten en naar de rij rompen die al op het strand staat. De pirogue ligt stil op het zand.