Acht archipels waar de boot ertoe doet

Kraterpaden en basalt op de Azoren

Fumarolen en thermale bronnen stomen in Furnas op São Miguel.

Op São Miguel loopt het pad langs kratermeren en groene hellingen. In Furnas stijgt stoom uit fumarolen en gaart cozido in de warme vulkanische grond. De negen eilanden liggen op de Mid-Atlantische Rug, waar drie tektonische platen samenkomen. Donkere stranden, thermale bronnen en kaal, grijszwart gesteente bij Capelinhos op Faial laten die vulkanische oorsprong zien.

Op Pico beschermen lage basaltmuren piepkleine wijngaarden tegen wind en zout. De vlucht brengt reizigers naar een groter eiland; daarna verbinden regionale vluchten de hele groep en varen veerboten op de kortere trajecten. De afstand tussen de eilanden blijft voelbaar, ook op een heldere dag.

Met de veerboot onder de pieken van Lofoten

De veerboot van Bodø naar Moskenes komt aan onder bergen die bijna recht uit zee rijzen. Gletsjers sneden in de ijstijden diepe dalen, nauwe fjorden en scherpe ruggen uit het harde graniet en syeniet. Onder steile bergwanden liggen zandstranden en graslanden. Op rotskusten broeden onder meer zeekoeten, drieteenmeeuwen en jagers.

Langs het water staan vissersdorpen en voormalige rorbuer, de hutten voor vissers tijdens de wintertrek van skrei-kabeljauw naar de paaigronden. De visserij verklaart waarom huizen en aanlegsteigers zo dicht op de zee staan. Wie via Røst of Værøy reist, ziet eerst kleine eilanden en open water; pas verderop nemen bruggen en wegen het over.

Over dammen en veen door de Buiten-Hebriden

Een route van Barra naar Lewis bestaat uit veerboten, dammen en smalle wegen. De lijnvlucht naar Barra voegt een ongebruikelijke aankomst toe: het toestel landt op het strand. Daarna volgen veen, lochs en machair, grasland op schelpenzand achter de duinen. Crofters gebruiken die grond voor akkers en weiden.

In Arnol staan zwarte huizen met afgeronde hoeken en dikke dubbele muren. Onder het rieten dak zaten woonruimte, stal en schuur; het turfvuurtje verwarmde het huis en de oude daklaag ging later als mest het land op. Een bezoek aan een Harris Tweed-maker past bij hetzelfde werklandschap van schapen, grond en ambacht.

Vanaf Strömkajen naar de buitenste scheren

De eilandreis kan in Stockholm aan Strömkajen beginnen. Openbare boten varen onder meer via Vaxholm naar een gebied van ongeveer 30.000 eilanden, scheren en rotsen, dat zich tachtig kilometer oostwaarts uitstrekt. Dicht bij de stad staan houten dorpen en zomerhuizen. Verder naar buiten liggen kale rotsen, dennenbos en open Baltisch water.

Boeren en vissers werkten hier al lang voordat stadsbewoners zomerhuizen bouwden. De haring- en kabeljauwvisserij groeide in de middeleeuwen uit tot handel rond de Oostzee. In beschutte doorgangen past een kajak; voor de buitenste scheren zijn bootverbindingen en open water de grens van de dagtocht.

Oude voetpaden tussen de Cycladen

Op Sifnos en Amorgos lopen oude paden over droge terrassen naar compacte dorpen met smalle stegen. Stenen huizen en soms gesloten dorpen rond een kasteel boden bescherming tegen hitte, wind en aanvallen vanaf zee. Op Sifnos werken pottenbakkers. Op Milos staan sirmata, botenloodsen die direct aan de kust zijn gebouwd.

De naam Cycladen verwijst naar de denkbeeldige kring rond Delos. Door de ligging aan Egeïsche vaarroutes groeide Delos van heiligdom uit tot handelsstad, met kades, markten en woonwijken. Vanuit Piraeus, Rafina of Lavrio vertrekt de ferry. Kleinere eilanden krijgen minder afvaarten, waardoor de aanlegsteigers de volgorde van een route bepalen.

Langs droge muren naar de Dalmatische eilanden

Vanuit Split varen veerboten en catamarans naar Brač, Hvar, Korčula en Vis. Kleine boten bereiken de baaien, riffen en grotten rond Vis en Biševo; bij die kalkstenen kust horen duiken en snorkelen net zo goed als varen.

Op Hvar deelt een raster uit de Griekse oudheid de Stari-Gradvlakte nog altijd in percelen. Droge stenen muren omringen er druiven en olijven. Op andere eilanden maakten bewoners met terrassen, muren en stenen schuilplaatsen bruikbare grond van rotsige hellingen. Griekse, Romeinse en Venetiaanse perioden lieten sporen na in de kustplaatsen, terwijl wijngaarden, olijfgaarden en visserij het land nog dagelijks gebruiken.

Per klein schip door Raja Ampat

Raja Ampat omvat meer dan 1.500 eilanden, zandbanken en ondiepten rond Waigeo, Misool, Salawati en Batanta. Regenwoud groeit boven steile kalkwanden. Erosie sneed grotten, kustholten en de grillige eilandjes van Wayag en Misool uit. Onder water liggen mangroven, zeegrasvelden en koraalriffen met meer dan 1.320 soorten rifvis.

Na de vlucht naar Sorong volgt de veerboot naar Waisai en vaak nog een kleine boot naar Kri, Gam of Arborek. Voor Wayag en Misool vormen meerdaagse schepen de praktische basis, omdat de afgelegen riffen ver uit elkaar liggen. In Arborek en Sawinggrai verbinden aanlegsteigers de dorpen met duik- en snorkelboten; papeda met gele vissoep hoort er bij de lokale keuken.

Praktisch voor de acht overtochten

Voor de Azoren passen mei, juni en september goed; in de winter maken weer en verbindingen bergtochten en eilandhoppen onzekerder. Lofoten heeft middernachtzon in de zomer en kans op noorderlicht van september tot april. Leg in de zomer een autoplek op de ferry naar de Buiten-Hebriden vroeg vast en reken op wijzigingen bij harde Atlantische wind. Reserveer commerciële zomerboten in de Stockholmse archipel. De Cycladen en Dalmatië hebben van juni tot september de meeste verbindingen, maar wind kan afvaarten veranderen. Raja Ampat vraagt toegangspassen en vooraf geregeld bootvervoer. Voor de Galápagos zijn een Transit Control Card, bagagecontrole en parktoegang verplicht; beschermde locaties bezoek je met een erkende natuurgids.

Met een zodiac naar de lava van de Galápagos

Een zodiac nadert een lavakust op de Galápagos, met zeeleguanen en zeeleeuwen.

Een vlucht via Quito of Guayaquil landt op Baltra of San Cristóbal. Vanaf Baltra gaat de route per bus en veerboot naar Santa Cruz; boten verbinden vervolgens de bewoonde eilanden. Een meerdaagse cruise bereikt ook afgelegen kusten die bij een verblijf op één eiland buiten bereik blijven.

Isabela en Fernandina in het westen zijn jonger en vulkanisch actiever dan de sterker geërodeerde eilanden in het oosten. Op Isabela liggen zwarte lavavelden en droge kustzones naast baaien waar zeeschildpadden, zeeleeuwen en zeeleguanen voorkomen. Drie oceaanstromen komen hier samen; daardoor leven pinguïns, haaien, koralen en zeezoogdieren in dezelfde archipel. De zodiac glijdt naar een kale lavakust. Zeeleguanen liggen op het zwarte gesteente en zeeleeuwen houden de waterlijn bezet.