National and University Library (NUK)

Waarom dit gebouw telt

NUK is de grote architectonische halte aan de zuidkant van het oude centrum van Ljubljana. Jože Plečnik ontwierp het als een openbaar ‘huis van kennis’. Het gebouw verrees tussen 1936 en 1941 op de plek van het 17e-eeuwse barokke hertogelijke paleis, dat na de aardbeving van 1895 verloren ging.

De bibliotheek is nog altijd een werkende nationale en universiteitsbibliotheek, met belangrijke collecties handschriften, incunabelen en renaissancedrukken. De positie aan de Vegova ulica is bewust gekozen: het gebouw maakt deel uit van Plečniks Groene Promenade, de landas tussen de Trnovski most en het Kongresni trg.

Gevel en details

De buitenkant is geen glad modernistisch vlak. Rood baksteen wordt afgewisseld met ruw en verschillend bewerkt natuursteen, naar voorbeeld van Italiaanse palazzo’s en het Palazzo Zuccari in Rome. Loop ook langs de zijkanten; de voorgevel vertelt niet het hele verhaal.

Let op:

• Het hoofdportaal: de twee deurklinken hebben de vorm van Pegasuskoppen.
• De zij-ingang: erboven staat een bronzen Mozes van beeldhouwer Lojze Dolinar.
• De straatwand: gedenktekens markeren het tracé van de vroegere Romeinse en middeleeuwse stadsmuur.

Binnen: de route naar de leeszaal

De belangrijke binnenruimte begint in de hal. Daarachter voert de centrale trap door een donkere, tempelachtige ruimte met 32 zuilen van zwart Podpeč-marmer. De trap leidt naar de Grote Leeszaal, waar Plečnik kroonluchters en glazen wanden inzette om de houten leestafels van twee kanten te verlichten.

De bezoekersroute omvat doorgaans de entreehal, de centrale trap, Plečniks gang en de actuele tentoonstelling in de tentoonstellingszaal. Dit is een werkende bibliotheek: behandel leesruimtes als studieplekken en reken niet op toegang buiten de bezoekersroute.

Bezoek en bereikbaarheid

Adres: Turjaška ulica 1, in het voetgangersgebied van Ljubljana. Vanaf de oude stad is het een korte wandeling. Bussen stoppen bij Križanke en Drama; Bicikelj-stations liggen onder meer bij Breg, NUK Car Park en Kongresni trg.

Gebruikelijke openingstijden: maandag tot en met vrijdag 08.00–20.00 uur, zaterdag 09.00–14.00 uur; gesloten op zondag en feestdagen. Toeristengroepen moeten een bezoek op werkdagen vooraf regelen; op zaterdag is dat niet nodig.

Toegankelijkheid: de normale drempelloze ingang aan de Vegova ulica is tijdelijk gesloten wegens werkzaamheden. Binnen is een plateaulift beschikbaar; bezoekers die hulp nodig hebben, kunnen zich bij aankomst bij de beveiliging melden. De dichtstbijzijnde parkeergarages liggen bij Kongresni trg en NUK.