Van de rotswanden van Ubirr naar het water van Kakadu

Ubirr: vissen, handen en lagen verf

Vissen in röntgenstijl en handstencils staan op een zandstenen wand bij Ubirr.

Onder de overhangende rotsen van Ubirr liggen galerijen met kunbim, het Kundjeyhmi-woord voor rotskunst. De hoofdgalerij toont vissen en andere voedselsoorten in röntgenstijl, met graten en organen zichtbaar in het lichaam. Er staan ook handstencils, naturalistische dieren, een thylacine en contactkunst, waaronder vermoedelijk een buffeljager uit de jaren 1880.

De wand vormt geen catalogus waarin elk dier een eigen vak kreeg. Jongere afbeeldingen liggen over oudere heen, omdat mensen hier in verschillende perioden opnieuw schilderden. De voorstellingen dragen kennis over voedsel en gedrag, maar ook over wet en schepping. Sommige motieven en betekenissen behoren alleen toe aan mensen met de juiste kennis.

De Regenboogslang bij Ubirr hoort bij scheppingsverhalen, waterplaatsen, de wisseling van seizoenen en de plicht om voor Country te zorgen. In het noorden heet zij onder meer Almudj, terwijl in het zuiden de naam Bolung wordt gebruikt. Eén algemene uitleg past dus niet op alle verhalen en plaatsen.

Voor Bininj/Mungguy verbinden Country, land, water, dieren, taal, verwantschap en ceremonie zich met dagelijkse zorg. De schilderingen horen daarom niet alleen bij een ver verleden. Bininj/Mungguy schilderen verhalen nog altijd op schors, papier en doek.

Vanaf de schuilplaatsen gaat het pad over rotsachtig terrein naar een matig steile klim boven de Nadab-vloedvlakte. Daar liggen de platte waterlanden langs de East Alligator River. Mensen kampeerden van oudsher onder de overhangen bij deze voedselrijke vlakte; vissen, watervogels, schelpdieren en yams op de wanden verwijzen naar die omgeving.

Op de richels kunnen kastanjestaart-rotsduiven voorkomen. Tegen zonsondergang kan een Wilkins-rotswallaby in de schaduw van de rotswand verschijnen, al bepalen tijdstip en seizoen wat zich laat zien.

Burrungkuy: van schuilplaats naar klif

Burrungkuy is de naam voor het hogere, rotsige deel van Nourlangie; het lagere land eromheen heet Anbangbang. De rondwandeling van 1,5 kilometer verbindt een grote schuilplaats, de Anbangbang Gallery en het uitzichtpunt Kunwarddewardde.

De schuilplaats bood minstens 6.000 jaar een thuisplaats, terwijl sporadisch menselijk gebruik ongeveer 20.000 jaar teruggaat. Vanaf de beschutte wand loopt de route naar open savanne en zicht op de zandstenen kliffen van het Arnhem Land-plateau. Rots, lager land en billabong bepaalden hier samen waar mensen beschutting, water en voedsel vonden.

In de Anbangbang Gallery staat Namarrkon, de Lightning Man, naast dieren en vissen in röntgenstijl en een Europees zeilschip. Dezelfde wand draagt zo scheppingsverhalen én sporen van contact met Europeanen. Nayombolmi, ook bekend als Barramundi Charlie, beschilderde de galerij in 1964 opnieuw. Die handeling past in een langere praktijk waarin schilderen zelf belangrijk kan zijn als uitdrukking van culturele identiteit en verbondenheid met Country.

Vanaf Kunwarddewardde liggen savanne en kliffen in het zicht. Nawurlandja kijkt uit over Anbangbang Billabong naar Burrungkuy en de Arnhem Land-escarpment. Vroeg of laat op de dag kan hier een zwarte wallaroe opduiken. Rond de billabong kunnen onder passende omstandigheden eksterganzen, reigers, groene dwergganzen of roodstaartzwarte kaketoes verschijnen.

Zes seizoenen boven het water

De wetlands van Kakadu kennen niet alleen een nat en een droog seizoen. Bininj/Mungguy onderscheiden zes perioden aan de hand van wolken, wind, bloei, voedsel en water. Die kalender komt voort uit langdurige kennis van Country.

Tijdens de moesson, Kudjewk, verspreidt regenwater zich als een ondiepe zoetwaterzee over de vlakten. Speergras groeit hoog en geeft het bosland een zilvergroene waas. Eksterganzen kunnen in het moeras broeden, terwijl dieren die niet in het water leven naar hoger terrein of bomen uitwijken.

Daarna zakt het water in Bangkerreng. Krachtige ‘knock ’em down’-stormen leggen het hoge gras plat. In het koelere Yekke kan ’s ochtends nevel boven de lage vlakten hangen en vullen waterlelies de ondiepe billabongs. Bininj/Mungguy gebruiken onder meer bloei en droge wind als signalen om delen van het bos in een mozaïek te branden. Daarna komt nieuwe groei op.

In Wurrkeng stoppen veel kreken met stromen en drogen vloedvlaktes snel uit. Tijdens het hete Kurrung krimpen de billabongs verder. Eksterganzen, fluiteenden, reigers en andere watervogels kunnen zich dan bij het resterende water verzamelen. Ook zoetwater- of zoutwaterkrokodillen zijn daar mogelijk te zien, maar nooit zeker.

Kunumeleng brengt opnieuw hitte, vocht en onweerswolken. De eerste buien kleuren droog grasland snel groen, waarna watervogels zich over het groeiende oppervlaktewater verspreiden. In de aanloop naar de moesson trokken Aboriginal families van de vloedvlakten naar het beschutte rotsland.

Praktisch voor rotskunst en wetlands

Voor Kakadu is een zeven dagen geldige Park Pass nodig; die is online of bij Bowali verkrijgbaar. Inwoners van het Northern Territory betalen met adresbewijs geen pas. Ubirr, Burrungkuy en Yellow Water zijn doorgaans met een gewone auto bereikbaar, maar hoog water kan vooral de weg naar Ubirr afsluiten. Kijk op de vertrekdag in het Kakadu Access Report en het NT Road Report. Voor een gewoon bezoek aan de rotskunst is geen aparte vergunning nodig. Burrungkuy is dagelijks toegankelijk van 7.00 tot 19.00 uur; de hoofdgalerij is jaarrond open en deels rolstoeltoegankelijk. De Yellow Water Cruise vaart het hele jaar. Reserveer vooraf als een vaart rond zonsopkomst of zonsondergang gewenst is. Blijf op paden en achter afscheidingen, raak de schilderingen niet aan en houd afstand van waterkanten.

Aankomst op Yellow Water

Een boot van Yellow Water Cruise vaart met passagiers over de vloedvlakte van Kakadu.

Bij Ngurrungurrudjba, beter bekend als Yellow Water, verandert de waterstand ook het begin van een boottocht. In de droge periode vertrekken passagiers vanaf Cooinda Lodge; in de natte periode ligt het opstappunt bij Home Billabong achter de lodge. In Kudjewk ligt ondiep zoet water ver over de vlakten. Later blijven billabongs als losse, donkere waterplekken tussen het gras over.