Newlyn terwijl het water stijgt

Het eerste licht op de Old Quay

Vóór zonsopgang ligt er al een bleke gloed boven het havenbekken van Newlyn. Kleine schepen tekenen donkere lijnen tegen de lucht. Soms vaart in dat halfuur al een schip de haven uit.

De Old Quay ligt niet als één glad vlak langs het water. Onder de voeten wisselen elvansteen, keien en vlak afgewerkte granietblokken elkaar af. Later asfalt en teer vullen stukken tussen de oudere stenen. De hellingen naar het water dragen graniet, compacte aarde en keien. Regenwater loopt vanaf Fore Street door een goot en over de helling naar de haven.

Zout hangt in de lucht, samen met de geur van vis. Meeuwen roepen boven de kade. Vóór het dag wordt starten motoren; verderop ratelt de ijsmachine. Viskratten schuren over de harde ondergrond.

Aan de Old Quay liggen de historische Barnabas en Silver Stream afgemeerd. De grotere werkboten liggen in het ruimere bekken ernaast. De lage, gebogen pier bestaat uit droog gemetseld graniet. Tien granieten meerpalen staan langs de rand. Smeedijzeren meerogen zitten in de horizontale steenlaag, en op de oude kade hangen touwen langs de muur.

Bij laag water ligt de kade hoog boven de boten. De centrale helling komt tevoorschijn als een brede strook graniet, elvan-keien, aarde en kiezels. Aan de westkant daalt een tweede helling af tussen stenen randen en een droge-stenen muur. Het teruggetrokken water legt hier geen decor bloot, maar de onderbouw van de haven: blokken, hellingen en donkere voegen tussen de stenen.

Rode kratten en strakke lijnen

Rond de vismarkt begint het werk vroeg. Sorteerders verdelen aangevoerde vis naar soort en formaat. Kopers staan bij rijen rode kratten. Daarna gaat de gekochte vis verder voor transport. Handen zetten neer, schuiven opzij, controleren en tillen weer op. Een kraan laadt goederen uit een schip op de kade, of hijst ze de andere kant op.

Bij een winkel voor scheepsbenodigdheden liggen oliejassen, laarzen, verf en touwen naast elkaar. De zaak onderhoudt ook reddingsvesten. Netten en lieren horen eveneens bij de uitrusting van de vloot. Op de kade vallen vooral de materialen op: het gladde rubber van laarzen op nat asfalt, rode kunststof kratten en een dikke lijn die van een romp naar een smeedijzeren oog loopt. De lijn hangt eerst laag langs de muur en trekt strakker wanneer de boot beweegt.

Een beeld van Newlyn terwijl het water stijgt.

Intussen komt de waterlijn omhoog. Eerst blijft onder aan de kademuur een donkere strook steen vrij. Daarna raakt het water de onderste granietblokken. Boten komen dichter bij de rand te liggen en stijgen langs de aanlegladders. Houten beschermbalken naast die ladders houden rompen van het metaal weg.

De granieten muur verandert niet. Het water verandert de maat eromheen. De verticale steenlagen lijken lager zodra de haven ze weer tot aan de voet vult.

Warme pasties aan The Strand

Van de haven naar Warrens Bakery, op 11 The Strand, is het maar een kort stuk door Newlyn. De winkel verkoopt traditionele Cornish pasties, sandwiches en zoet gebak. De geur van warme pasties drijft er naar buiten.

Na zout, vis en motorlucht hangt die warmte even boven het natte wegdek. De pasty doet hier geen moeite om bijzonder te lijken. Hij ligt gewoon achter de toonbank, goudbruin en stevig, op een straat waar werkhaven, winkelpui en voordeur dicht naast elkaar staan.

Praktisch: Warrens Bakery opent op werkdagen vanaf 08.00 uur, op zaterdag tot 16.30 uur en op zondag van 10.00 tot 15.30 uur.

Achter The Strand begint een dicht weefsel van woonstraten. The Fradgan, Gwavas Quay, Fradgan Place en Orchard Place liggen achter een vroegere inham. Cottages uit de achttiende en negentiende eeuw staan er naast voormalige viskelders en pakhuizen. Granieten treden en overgebleven stroken kassei maken de straatvloer ongelijk.

Gwavas Quay helt nog altijd naar The Strand, als herinnering aan de oude slipway. Fradgan Place wordt smaller en loopt dood tussen vroege achttiende-eeuwse cottages. Orchard Place heeft korte zijstegen, huizen en stukken kassei. De afstand tot de haven meet hier geen kilometers. Hij meet een paar bochten, een helling en het verschil tussen meeuwengeluid beneden en een regenpijp tegen een gevel boven.

Een beeld van Newlyn terwijl het water stijgt.

De klim naar Fore Street

Trewarveneth Street loopt heuvelop vanaf de voormalige Newlyn Town-slipway. Een geplaveide middengoot volgt de stijging. Hogerop blijft tussen de huizen zicht in de richting van Fore Street en de haven.

Regenwater neemt deze straat naar beneden. Het volgt graniet, verzamelt zich in de goot en verdwijnt richting The Strand. Bij de toegang tot de Old Quay lag lang een lapwerk van asfalt en beton over versleten stenen. Een diepe middengleuf voerde water vanaf Fore Street naar de haven. Later kwam er een afwateringsgoot bij.

Fore Street ligt letterlijk op de havenmuur. De zuidelijke kademuur draagt de huizen met de nummers 35 tot en met 39. Vanaf de straat daalt een helling van granieten setts en treden naar de westelijke slipway. Onder de huizen volgen de muur, de keiige oever en het water.

Via de smalle Rue des Beaux Arts bereikt de route Boase Street. Die straat klimt steil tussen cottages omhoog. In de andere richting verschijnt de haven tussen de huizen. Natte kasseien en granieten treden glanzen onder de gevels. Beneden blijft de kade hoorbaar: een motor, een meeuw, een krat dat over steen schuift.

Steen onder water

Later op de ochtend staat het water merkbaar hoger dan bij het eerste licht. De brede centrale helling van de oude haven verdwijnt voor een groter deel onder het oppervlak. De ruimte tussen boot en kademuur wordt kleiner. Waar eerder keien, aarde en graniet lagen, beweegt nu donker water.

De touwen hangen anders dan eerder. Een romp staat hoger langs de houten beschermbalken, dicht onder de harde lijn van de kade. Onder Fore Street verdwijnt de laatste zichtbare rand van de helling. Het water slaat tegen graniet, trekt terug en slaat opnieuw tegen het hout.