Tunis

Begin in de medina

Het historische hart is de medina van Tunis, een werelderfgoedsite waarvan de centrale structuur uit de achtste eeuw stamt. Smalle, kronkelende stegen worden afgewisseld met minaretten, stadspoorten, overdekte markten en naar binnen gerichte patiohuizen. In het geheel staan ongeveer 700 monumenten: paleizen, moskeeën, mausolea, medresa’s en fonteinen.

Ga naar binnen via Bab el Bhar (de Zeepoort), aan de rand van het moderne centrum, en loop vandaar omhoog door de handelsstraten. De Zitouna-moskee is het geografische en religieuze middelpunt van de medina; haar minaret is het beste oriëntatiepunt wanneer de stegen onoverzichtelijk worden.

Lees de souks per ambacht

De markten rond de Zitouna waren van oudsher per vak georganiseerd. Die indeling geeft de oude stad nog steeds structuur. Neem de tijd om van de hoofdroute af te wijken; de medina is geen enkele lange winkelstraat.

• Souk el Attarine: parfums, wierook en geurige waters.
• Souk ech-Chaouachia: de markt van de chechiamakers.
• Souk el Kmach: stoffen en textiel.
• Souk el Berka: nu vooral verbonden met juweliers.

Kijk verder dan de winkelpuien: gewelfde doorgangen, gemetselde bogen en zuilen horen bij de plek. Kleine werkplaatsen zijn zowel werkruimte als verkooppunt; vraag toestemming voor close-upfoto’s.

De chechia: Tunis in vilt

Een chechia is geen fez. De traditionele Tunesische muts ligt laag en rond op het hoofd en is gemaakt van dicht gevilte wol met een zacht oppervlak. Vermiljoenrood is de klassieke kleur, al worden ook zwarte, grijze en groene exemplaren gemaakt.

Souk ech-Chaouachia is het zichtbare eindpunt van een verspreid productieproces. Breien, vilten, verven en vormen gebeurden traditioneel bij werkers thuis en in ateliers in en rond Tunis. Na het verven wordt de vochtige muts over een houten mal getrokken om haar ronde vorm vast te leggen. Andalusische textielkennis en latere Morisco-migratie hebben dit gespecialiseerde vak sterk gevormd.

Het ambacht beleefde zijn hoogtepunt in het begin van de negentiende eeuw en leverde aan markten van Istanbul en Egypte tot Marokko en verder. Het dagelijks gebruik nam af, maar chechia’s worden nog gedragen bij plechtigheden, culturele gelegenheden en feesten. Let bij aankoop op materiaal en afwerking; niet elke rode muts is handgemaakt.

Belangrijke gebouwen en straten

Gebruik de Zitouna als middelpunt en kies vervolgens een of twee monumenten, in plaats van een lange afvinklijst. Tourbet el Bey, het dynastieke mausoleum van de Husainiden, is een groot grafmonument in het zuiden van de medina. De Kasbah-wijk en haar moskee liggen ten westen van de centrale souks. Historische huizen zoals Dar Lasram en Dar Ben Abdallah tonen de schaal en verfijning achter sobere straatgevels.

De waarde van de medina zit niet alleen in losse monumenten. De samenhang van stegen, woonwijken, souks en poorten vormt de erfgoedsite.

Praktisch bezoek

De medina verken je het best te voet; de stegen zijn smal en vaak niet toegankelijk voor verkeer. Begin ’s ochtends of later in de middag om de grootste hitte te vermijden en meer open werkplaatsen te treffen. Draag schoenen die geschikt zijn voor ongelijke bestrating.

De Zitouna is een actieve moskee. Kleed je bedekt, houd afstand van biddenden en reken als niet-moslim niet op toegang tot de gebedsruimte. Rond het vrijdaggebed verandert het ritme in de omliggende stegen. Houd de minaret en Bab el Bhar aan als oriëntatiepunten en reken op tijd om terug te lopen; onder de overdekte passages is navigatie met een kaart niet altijd betrouwbaar.